Elektrikdən AI-a: Keçmişin dərsləri gələcəyimizi necə formalaşdırır?

Elektrik inqilabı: Tarixi bir dönüş nöqtəsi

1920-ci illərdə elektrik dünyanı dəyişdirdi və ABŞ-ı sənaye liderinə çevirdi. Elektrik, iqtisadiyyatı avtomatlaşdırma, məhsuldarlığı artırma və yeni istehlak dövrü vəd edirdi. Sovet lideri Vladimir Lenin belə deyirdi: "Kommunizm, sovet hakimiyyəti və ölkənin elektrikləşdirilməsidir."

AI və Elektrik: Oxşar transformasiya

Bu gün süni intellekt (AI) elektrik kimi hər sahəni dəyişdirmək potensialına malikdir. AI, iqtisadiyyatın bütün aspektlərini yenidən formalaşdırmağa hazır görünür. Lakin elektrik dövründə olduğu kimi, AI də spekulyativ investisiyalar və iqtisadi qeyri-sabitlik əlamətləri göstərir.

Elektrik dövründə olduğu kimi, AI-nin də böyük oyunçular tərəfindən idarə edilməsi bazar konsentrasiyasını artırır. ABŞ-da texnologiya nəhəngləri S&P 500-ün üçdə birini, NASDAQ-ın isə dörddə üçünü idarə edir.

Böhran və nəticələr

1929-cu ilin "Böyük Çöküşü" elektrik dövrünün zirvəsini sona çatdırdı. İqtisadi böhran, işsizlik və sosial çətinliklər meydana gəldi. ABŞ-da işsizlik 3%-dən 25%-ə yüksəldi. Elektrik sahəsindəki böyük şirkətlər iflas etdi, milyonlarla insan maliyyə itkiləri ilə üzləşdi.

AI-nin sürətli yayılması və qeyri-kafi tənzimlənməsi oxşar bir böhranın yaranmasına səbəb ola bilər. Avropa İttifaqı AI-nin tənzimlənməsi üçün ciddi addımlar atsa da, ABŞ-da bu sahədəki tənzimləmələr hələ də zəifdir.

Tarixin dərsləri

Elektrik dövründən alınan dərslər AI-nin gələcəyini formalaşdırmaq üçün vacibdir. Elektrik infrastrukturunun görünməz bir sistemə çevrilməsi yalnız böhrandan sonra mümkün oldu. AI-nin də bu yolu izləməsi üçün daha güclü tənzimləmə və sosial məsuliyyət tələb olunur.

AI-nin elektrik kimi görünməz bir infrastruktura çevrilməsi üçün tarixi dərsləri nəzərə almaq vacibdir. Əks təqdirdə, oxşar bir böhran qaçılmaz ola bilər.