Generativ Süni İntellektin Tənzimlənməsində Yeni Dövr

Generativ Süni İntellektin Tənzimlənməsi: Yeni Dövr

Generativ süni intellekt (GSI) — mətn, video və şəkillər yaradan texnologiya — dünyada sürətlə inkişaf edir. Lakin onun tənzimlənməsi hələ də mürəkkəb məsələ olaraq qalır. 2024–2025-ci illərdə "Texnologiyalar etibarı" şirkəti və "Rəqəmsal iqtisadiyyat" Avtonom Qeyri-Kommersiya Təşkilatı tərəfindən 25 ölkədə aparılan geniş tədqiqat tənzimləmə sahəsində yumşalma və yenidən baxış meyllərinin artdığını göstərir.

Yumşalma və Çevik Yanaşma

Ekspertlər bildirirlər ki, əvvəllər sərt qaydalar tətbiq edən ölkələr indi məhdudiyyətləri yenidən nəzərdən keçirir. Məsələn, ABŞ, Cənubi Koreya, Yaponiya, Böyük Britaniya və Rusiya sərt qanunlar qəbul etməsələr də, ABŞ yüksək riskli sahələrdə tənzimləməni gücləndirir. Digər sahələrdə isə daha yumşaq yanaşma üstünlük təşkil edir.

Rusiyada tənzimləmə sahəsində dinamiklik azdır, bu, hökumətin əlavə maneələr yaratmamaq siyasəti ilə bağlıdır. Çin isə riskləri azaltmaq üçün tələbləri sərtləşdirir, lakin bu, kiçik şirkətlər üçün bazarın bağlanmasına səbəb olur. Avropa İttifaqı isə detallı tənzimləmədən uzaqlaşıb, daha izahedici sənədlərə üstünlük verir.

Özünüidarə və Könüllü Standartlar

Tədqiqatda vurğulanır ki, tənzimləmə modeli özünüidarə, könüllü standartlar və ümumi prinsipləri birləşdirməlidir. Həssas sahələrdə — dövlət idarəçiliyi, tibb və maliyyə xidmətlərində — isə detallı tələblər tətbiq olunur. Bu yanaşma həm texnologiyanın inkişafını təmin edir, həm də riskləri idarə edir.

Texnologiyanın İnkişafı və Rəqabət

Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, sürətli və sərt tənzimləmə texnologiyanın inkişafını ləngidə, ölkələri illərlə geridə qoya bilər. Detallı tələblər tez köhnəlir və tənzimləyicilərə əlavə yük yaradır. Bu isə rəqabəti zəiflədir və innovasiyaların qarşısını alır.

İnsan və Cəmiyyət Üçün Nə Deməkdir?

Generativ süni intellekt həyatımızı dəyişdirir — təhsil, səhiyyə, maliyyə və digər sahələrdə yeni imkanlar açır. Lakin sərt tənzimləmə kiçik şirkətlərin bazara çıxışını məhdudlaşdırır, innovasiyaları boğur. Yumşaq və çevik tənzimləmə isə həm təhlükəsizliyi təmin edir, həm də texnologiyanın insanlara fayda verməsini sürətləndirir.

Venera Petrova qeyd edir ki, “əvvəl sərt qaydalar tətbiq edən ölkələr indi məhdudiyyətləri yumşaltmağa məcburdurlar”. Bu dəyişiklik texnologiyanın daha geniş və təhlükəsiz istifadəsinə yol açır.

Nəticə

Generativ süni intellektin tənzimlənməsində balans tapmaq həyati əhəmiyyət daşıyır. Yumşalma və yenidən baxış texnologiyanın inkişafını sürətləndirir, rəqabəti artırır və cəmiyyətə daha çox fayda gətirir.