James Webb teleskopu ulduzlarda kristalların sirrini ilk dəfə açdı

Kosmik kristalların doğuşu

NASA-nın James Webb Kosmik Teleskopu Serpens nebulasında yerləşən EC 53 adlı gənc ulduzu müşahidə edərək, onun ətrafındakı qaz və toz diskində kristalların harada formalaşdığını və necə daşındığını aşkar edib. Bu kristallar yüksək temperaturda yaranan silikat minerallarından ibarətdir və qum dənəciklərindən xeyli kiçikdir.

Partlayışlarla başlayan səyahət

EC 53 ulduzu təxminən hər 18 ayda bir güclü partlayışlar yaşayır. Bu partlayışlar zamanı ulduz sürətlə material qəbul edir və eyni zamanda kosmosa güclü küləklərlə kristalları daşıyır. James Webb teleskopunun Mid-Infrared Instrument aləti vasitəsilə aparılan müşahidələr göstərir ki, kristallar ulduzun daxili diskindən — bizim Günəş sistemində Yer və daxili planetlərin formalaşdığı əraziyə bənzər hissədən — soyuq xarici diskə doğru daşınır.

Kristalların kosmik yolu və kometalar

Xarici diskdə daşınan kristalların yerləşdiyi ərazi, gələcəkdə kometaların formalaşdığı sahədir. Bu, Günəş sistemimizin kənarındakı kometaların necə yarandığını izah etməyə kömək edir. Tədqiqatın baş müəllifi Jeong-Eun Lee bildirir: “EC 53-ün qatlı küləkləri yeni yaranan kristalları qaldıraraq, onları kosmik magistral kimi uzağa daşıyır.”

Elm və insanlıq üçün əhəmiyyəti

Bu kəşf ulduzların daxili prosesləri və onların ətraf mühitə təsiri barədə anlayışımızı dərinləşdirir. Kristalların yaranması və daşınması arasındakı əlaqənin açılması planetlərin və kometaların tərkibindəki maddələrin mənşəyini izah edir. Tədqiqatın digər müəllifi Joel Green əlavə edir ki, bu müşahidələr kainatın kimyəvi zənginliyini və həyatın yaranması üçün zəruri elementlərin yayılmasını anlamaqda yeni qapılar açır.

Nəticə

James Webb teleskopunun EC 53 ulduzunda apardığı tədqiqat kosmik kristalların yaranma və daşınma proseslərini ilk dəfə birbaşa sübut etdi. Bu kəşf ulduzların dinamik həyat dövrünü və onların ətraf mühitə təsirini daha yaxşı anlamağa imkan verir. Beləliklə, kainatın ən uzaq guşələrində belə həyatın və materiyanın necə formalaşdığını öyrənmək üçün yeni imkanlar yaranır.