Kanadalı Hava Yolları Yanacaq Böhranını Necə Qalib Gəlir?

Kanadanın hava yollarında yanacaq xərcləri rekord həddə yüksəlib

2026-cı ilin ilk doqquz ayında Kanadanın iki böyük hava yolu şirkəti — WestJet Airlines və Air Canada yanacaq xərclərində kəskin artımla üzləşib. WestJet əlavə 1 milyard dollar, Air Canada isə 1.5 milyard dollar əlavə yanacaq xərci ödəyib. Ümumilikdə, WestJet-in yanacaq xərcləri 2026-cı ildə 3.2 milyard dollara çatacaq.

Yanacaq qiymətlərinin ikiqat artması şirkətləri sarsıdır

WestJet-in baş icraçı direktoru Aleksis fon Honsbroex yanacaq qiymətlərinin bir il əvvəlkindən iki dəfə çox olduğunu vurğulayıb: “Hazırda biz keçən il ödədiyimiz məbləğin ikiqatını ödəyirik”. Bu artım şirkətin 2026-cı ildə zərər gözləməsinə səbəb olub. Eyni zamanda, Air Canada-nın maliyyə direktoru Con Di Bert yanacaq qiymətlərinin yaxın gələcəkdə yüksək qalacağını bildirib.

ABŞ və İsrail-İran münaqişəsi yanacaq qiymətlərinə təsir edir

Yanacaq qiymətlərinin yüksəlməsində ABŞ və İsrailin İranla münaqişəsi mühüm rol oynayıb. Bu münaqişə Hörmüz boğazının bağlanmasına və neft emalı zavodlarının zədələnməsinə səbəb olub. ABŞ-da kerosen tipli yanacağın qiyməti bir gallon üçün 4.44 dollara çatıb. Air Canada dördüncü rübdə yanacaq qiymətinin 4.60 dollar/gallon səviyyəsində qalacağını proqnozlaşdırır. Bu, təxminən 7.83 AZN/gallon edir.

Şirkətlər mənfəəti qorumaq üçün tədbirlər görür

Air Canada üçüncü rübdə 7 milyard dollar gəlir əldə etsə də, mənfəəti 139 milyon dollara düşüb. Şirkət mənfəət marjasını qorumaq üçün uçuş sayını azaldır və əlavə yanacaq xərclərinin yalnız 46 faizini bərpa edə bilib. Növbəti rübdə bu göstəricinin 70 faizə yüksəlməsi gözlənilir. WestJet isə rəqabət səbəbindən biletlərin qiymətini yanacaq xərclərini tam qarşılayacaq səviyyədə artıra bilməyib və əlavə xərcləri nağd vəsait ehtiyatlarından ödəyir.

Kreditlər və IPO planlarının təxirə salınması

Porter Airlines 125 milyon dollar, Air Transat isə 150 milyon dollar kredit alıb. WestJet isə yanacaq böhranı səbəbindən IPO planlarını təxirə salıb. Hər iki böyük şirkət — WestJet və Air Canada dövlət yardımı tələb etməyib.

Yanacaq subsidiya proqramlarının təsiri

WestJet-in rəhbəri bildirib ki, dövlət yanacaq subsidiyaları bəzi hava yollarına üstünlük verərək rəqabəti pozur və sənayenin maliyyə bərpasını çətinləşdirir. Porter və Transat bu subsidiyalardan istifadə edərək əməliyyatlarını genişləndiriblər.

Gələcək perspektivlər

Air Canada yanacaq xərclərini azaltmaq üçün yeni, daha az yanacaq sərf edən təyyarələrə — Airbus A321 modelinə — investisiya edir. Bu təyyarələr transatlantik uçuşlarda 15-20 faiz az yanacaq sərf edir. Hava yolları yanacaq qiymətlərinin yüksək qalacağını və 2027-ci il və bəlkə də 2028-ci il üçün bu vəziyyətin davam edəcəyini proqnozlaşdırır.

Yanacaq qiymətlərinin artması biletlərin qiymətinə təsir edir və sərnişinlərin səyahət planlarına müəyyən təsir göstərir. Hava yolları gələcəkdə mənfəət marjalarını qorumaq üçün uçuş sayını tənzimləməyə davam edəcək.