Moore Qanunu bitir: Süni İntellektlə Texnologiyada Yeni İnqilab Başlayır

Moore Qanunu: İki ildə iki dəfə artımın sonu

1960-cı illərdə Gordon Moore tərəfindən irəli sürülən Moore Qanunu tranzistorların sayının təxminən hər iki ildə iki dəfə artacağını proqnozlaşdırırdı. Bu qanun onilliklər ərzində texnologiyanın sürətli inkişafına təkan verdi. Lakin son illərdə tranzistorların kiçilməsi fiziki limitlərə çatıb və bu artım tempi yavaşlamağa başlayıb.

Texnologiyada yeni əngəllər

MIT professoru Charles Leiserson 2016-cı ildən etibarən Moore Qanununun artıq işləmədiyini bildirir. Məsələn, Intel şirkəti 14 nanometrlik texnologiyadan 10 nanometrlikə keçmək üçün beş il sərf edib, halbuki Moore Qanunu bu keçidin təxminən iki ildə baş verməsini proqnozlaşdırırdı. Bu, tranzistorların kiçilməsinin fiziki və texnoloji məhdudiyyətlərlə üzləşdiyini göstərir. Korporasiyalar isə bu məhdudiyyəti daha böyük və daha güclü kompüterlər istehsal etməklə kompensasiya etməyə çalışırlar.

Süni ümumi intellekt və enerji problemi

Süni ümumi intellekt (AGI) insan zəkasını ötən və daha inkişaf etmiş süni intellekt növü kimi qəbul edilir və onun inkişafı texnoloji singularitet adlanır. Lakin AGI-nin yaradılması üçün hazırda mövcud olan kompüter paradigması yetərli deyil. İnsan beyninin hesablama gücü təxminən exaflop səviyyəsində qiymətləndirilir, lakin Oak Ridge Frontier superkompüteri bu səviyyədə hesablama üçün milyonlarla dəfə daha çox enerji sərf edir.

Kvant kompüterləri hələ istehlakçı səviyyəsində deyil və işləmələri üçün çox aşağı temperaturlar tələb olunur. Nüvə sintezi isə hələ enerji istehsalında sərfiyyatdan üstün deyil və bu texnologiyanın geniş tətbiqi illərlə gecikir. Bu çətinliklər süni intellektin inkişafını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.

Yeni texnologiyalar və gələcəyə baxış

OpenAI və Microsoft kimi şirkətlər generativ süni intellektin iş yerlərində istifadəsini təşviq edir. Lakin mövcud AI alqoritmləri əsasən əvvəlcədən mövcud məlumatlar əsasında işləyir və həqiqi yenilik yarada bilmirlər. Bu, süni intellektin insan zəkasından fərqli olduğunu və hələ tam inkişaf etmədiyini göstərir.

İnsan həyatına təsiri

Texnologiyanın bu dönüş nöqtəsi insan həyatında həm ümid, həm də narahatlıq yaradır. Enerji sərfiyyatı və fiziki ölçü problemləri süni intellektin geniş yayılmasını çətinləşdirir. Eyni zamanda, yeni kompüter paradigmasının yaranması insan həyatını tamamilə dəyişə bilər.

Texnologiyanın gələcəyi hələ qeyri-müəyyəndir, amma bu dönüş dövründə insanlıq yeni imkanlar və çağırışlarla üz-üzədir.