Nüvə Təhlükəsizliyində İnqilabi Addım: Yeni Strateji Yol Xəritəsi Hazırlandı

Nüvə Təhlükəsizliyində Yeni Dövr

Nüvə Enerji Agentliyi (NEA) nüvə təhlükəsizliyi sahəsində tədqiqatların artırılmasının və daha yaxşı koordinasiyasının vacibliyini vurğulayır. Qlobal nüvə enerji gücünün yaxın illərdə artması yeni dizaynların, o cümlədən kiçik modul reaktorların (SMR) tətbiqi ilə bağlı təhlükəsizlik çağırışlarını ortaya çıxaracaq. Son illərdə bir sıra nüvə təhlükəsizliyi tədqiqat infrastrukturlarının, məsələn, eksperimental reaktorların bağlanması mövcud ekspertiza və imkanları azaldıb. Koordinasiyalı qlobal tədbirlər olmadan tədqiqat ehtiyacları ilə mövcud imkanlar arasındakı fərq daha da artacaq və həm mövcud, həm də yeni nəsil reaktorların təhlükəsizliyinin təminatını çətinləşdirəcək.

Bu çağırışı qarşılamaq üçün NEA 2025-ci il üçün Strateji Yol Xəritəsi hazırlayıb. Bu sənəd reaktor təhlükəsizliyi üzrə əsas prioritetləri müəyyən edir, mövcud texnoloji imkanları, tədqiqat infrastrukturu ehtiyaclarını, maraqlı tərəflərin iştirakı və maliyyələşdirmə problemlərini əhatə edir. Yol xəritəsi hökumətlər, tənzimləyicilər, sənaye və beynəlxalq təşkilatların töhfələri ilə təhlükəsizlik tədqiqatlarını dəstəkləmək üçün tövsiyələr təqdim edir.

Yol xəritəsində 3D çap, süni intellekt və maşın öyrənməsi kimi qabaqcıl istehsal və modelləşdirmə texnologiyalarının nüvə təhlükəsizliyinə inteqrasiyası önə çəkilir. Eyni zamanda, sənaye istiliyi, hidrogen istehsalı, duzlu suyun təmizlənməsi və mərkəzi istilik təminatı kimi nüvə enerjisinin yeni tətbiqləri üçün təhlükəsizlik tədqiqatlarının erkən mərhələdə aparılması vacibdir. Bu sahədə hökumət, sənaye, tənzimləyicilər və texniki dəstək təşkilatları arasında güclü əməkdaşlıq tələb olunur.

NEA 1960-cı illərdən bəri birgə nüvə təhlükəsizliyi tədqiqat layihələri həyata keçirir ki, bu da beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyətini göstərir. Bu layihələr eksperimental tədqiqatlar, proqram təminatının inkişafı və təsdiqi, infrastrukturun dəstəklənməsi, təlim və bilik idarəçiliyini əhatə edir. Qlobal tədqiqat şəbəkələrinin genişləndirilməsi təhlükəsizlik tədqiqatlarını sürətləndirəcək və reaktorların lisenziyalaşdırılması və tətbiqini asanlaşdıracaq.

Yol xəritəsi yanacaq və örtük materialları üzrə birgə proqramların yaradılmasını, yanacaq test infrastrukturunun inkişafını və ərimiş duz reaktorları üçün qabaqcıl materialların daha çox test edilməsini tövsiyə edir. Termal-hidravlik analiz nüvə reaktorlarının təhlükəsizliyində əsas rol oynayır və NEA SMR-lər və passiv təhlükəsizlik sistemləri üçün miqyaslı eksperimental layihələr üçün əməkdaşlıq çərçivəsi qurmağı təklif edir.

Ciddi qəza risklərinin azaldılması üçün beynəlxalq əməkdaşlıq gücləndirilməli, mövcud obyektlərin istismar müddətinin uzadılması və yeni texnologiyaların təhlükəsiz inteqrasiyası üçün ekspert qruplar yaradılmalıdır. Yol xəritəsi həmçinin yeni texnologiyaların, o cümlədən süni intellekt və rəqəmsal ikizlərin təhlükəsiz istifadəsi üçün texniki tələblərin müəyyənləşdirilməsini tövsiyə edir.

Bu tədqiqatlar yalnız texnoloji yeniliklər üçün deyil, həm də insanların təhlükəsizliyi və ətraf mühitin qorunması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Nüvə enerjisinin təhlükəsiz inkişafı enerji ehtiyaclarının qarşılanması və ekoloji balansın qorunması arasında incə tarazlıq tələb edir. NEA-nın bu yeni strategiyası dünya üzrə nüvə təhlükəsizliyinin gələcəyini formalaşdırmaq üçün mühüm addımdır və insan həyatının və təbiətin qorunmasına yönəlmiş beynəlxalq səyləri gücləndirir.