OpenScholar: Elmi ədəbiyyatda süni intellekt necə inqilab yaradır?

Elmi araşdırmalarda yeni dövr

Elm sahəsində məlumatın sürətli və düzgün əldə olunması həmişə tədqiqatçılar üçün böyük çağırış olub. Süni intellektin inkişafı bu sahədə ümidlər yaratsa da, böyük dil modellərinin (LLM) tez-tez səhv və ya mövcud olmayan sitatlar yaratması problemi hələ də qalır.

OpenScholar-un təqdimatı və üstünlükləri

Carnegie Mellon və Vaşinqton universitetlərinin alimləri tərəfindən yaradılan OpenScholar adlı süni intellekt modeli 4 fevral 2026-cı ildə Nature jurnalında təqdim olunub. Bu sistem 45 milyon açıq girişli elmi məqalə bazasından istifadə edir və sitatları insan ekspertləri səviyyəsində düzgün verir.

OpenScholar-un ən böyük üstünlüklərindən biri məlumatları birbaşa mənbələrə bağlamasıdır. Bu, tədqiqatçılara səhv məlumatlardan uzaq durmaq və işlərini daha etibarlı qurmaq imkanı yaradır. Üstəlik, OpenScholar-un işləməsi OpenAI-nin GPT-5 modelinə "deep research" aləti əlavə etməklə müqayisədə xeyli ucuzdur, bu da onu geniş istifadə üçün əlçatan edir.

Məhdudiyyətlər və gələcək perspektivlər

Baxmayaraq ki, OpenScholar bazası genişdir, o, hələ də ən uyğun və təmsilçi məqalələri həmişə tapa bilmir. Bundan əlavə, sistemin məhdudiyyətləri mövcuddur ki, bu da onun inkişafına ehtiyac olduğunu göstərir.

2025-ci ilin dekabrında keçirilən NeurIPS konfransında qəbul olunmuş ən azı 51 məqalədə mövcud olmayan və ya səhv sitatlar aşkar edilib. Bu isə süni intellektin elmi sahədə dəqiqlik məsələsinin nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir.

İnsanlar üçün nə deməkdir?

OpenScholar-un açıq mənbə kimi təqdim olunması alimlərə öz kompüterlərində bu sistemi işlətmək imkanı verir. Bu, tədqiqat prosesini sürətləndirir, səhvləri azaldır və elmi araşdırmaların keyfiyyətini yüksəldir.

Akari Asai, Hannaneh Hajishirzi və Mushtaq Bilal kimi alimlərin iştirakı ilə yaradılan OpenScholar, elmin gələcəyinə ümidlə baxanlar üçün əsl inqilabdır. Onların fikrincə, bu tətbiq "elmi axtarışlar üçün ən populyar proqramlardan birinə çevrilə bilər".

Nəticə

OpenScholar elmi ədəbiyyatın sürətli və etibarlı icmalı üçün yeni standartlar qoyur. Bu, tədqiqatçıların işini asanlaşdırır, səhv məlumatların qarşısını alır və elmi inkişafı sürətləndirir. Elm dünyası artıq daha şəffaf və əlçatan məlumat bazası ilə gələcəyə daha inamla baxır.