Şimal yarımkürəsində Qaranlıq Maddənin İlk Detallı Xəritəsi Hazırlandı

Qaranlıq maddənin sirri: Şimal yarımkürəsinin ilk xəritəsi

Kainətin görünməyən və kütləsinin təxminən 85 faizini təşkil edən qaranlıq maddənin paylanmasını göstərən ən geniş xəritə hazırlanıb. Kanada, Avropa və ABŞ-dan olan astronomlar 62 milyon qalaktikanın müşahidələrinə əsaslanaraq, Şimal yarımkürəsində qaranlıq maddənin necə yayıldığını üzə çıxarıblar.

UNIONS sorğusu və Mauna Kea teleskopu

Xəritə UNIONS (Ultraviolet Near Infrared Optical Northern Survey) sorğusunun nəticəsidir. Bu sorğu çərçivəsində Kanada-Fransa-Havay teleskopu ilə Mauna Kea dağında təxminən 10 il ərzində müşahidələr aparılıb. Astronomlar qaranlıq maddənin mövqeyini zəif lensinq effekti vasitəsilə müəyyən ediblər – yəni qaranlıq maddənin cazibə qüvvəsi işığın yolunu əyərək uzaqdakı qalaktikaların formasını dəyişir.

Qaranlıq maddənin paylanması və nəzəri uyğunluq

Hazırkı xəritə qaranlıq maddənin kainatda necə paylandığını göstərir və bu paylanma standart kosmoloji model ilə ziddiyyət təşkil etmir. Bu nəticə əvvəllər müşahidə edilən "S8 gərginliyi" probleminin azaldılması istiqamətində mühüm addımdır. Qaranlıq maddə işıq və enerji yaymır, ona görə də birbaşa müşahidə edilmir, amma onun cazibə təsiri vasitəsilə mövcudluğu sübut olunur.

Ekspertlərin fikirləri və gələcək planlar

Waterloo Universitetinin professoru Mike Hudson bildirir ki, “Hazırda standart model ilə ciddi ziddiyyət yoxdur, panikaya ehtiyac yoxdur.” Toronto Universitetindən kosmoloq Renée Hlozek isə əlavə edir ki, “Statistik qeyri-müəyyənlikləri azaltmaq üçün daha çox məlumat lazımdır.” Növbəti mərhələdə qalaktikalar məsafəyə görə qruplaşdırılacaq və xəritə üçölçülü formaya gətiriləcək. Bu işdə Yaponiyanın Subaru teleskopu da iştirak edəcək.

Kosmoloji əhəmiyyəti

Bu xəritə kainatın təkamülünü anlamaqda vacib rol oynayır. Son illərdə qaranlıq maddənin paylanması ilə bağlı müşahidələr çox hamar nəticələr verirdi, lakin yeni xəritə bu məsələdəki uyğunsuzluqları azalda bilər. Kanadanın kosmologiya sahəsində əldə etdiyi bu uğur, gələcəkdə kainatın sirrini daha dərindən araşdırmağa imkan yaradacaq.