Şimal maqnit qütbü sürətlə Kanadadan Sibirə niyə köçür?

Şimal maqnit qütbünün sürətli hərəkəti

Şimal maqnit qütbü Kanadanın Boothia yarımadasında 1831-ci ildə kəşf olunandan bəri davamlı olaraq hərəkət edir. Son illərdə isə o, sürətlə Sibirə doğru yaxınlaşır. 1999-2005-ci illər arasında maqnit qütbünün sürəti ildə 37 milə (təxminən 60 km) çatıb, hazırda isə bu sürət təxminən 28 milə (təxminən 45 km) enib. 2017-ci ildə maqnit qütbü coğrafi qütbə 240 mil (təxminən 386 km) yaxınlaşıb və bu istiqamətdə hərəkət davam edir.

Maqnit qütbünün hərəkətinin səbəbləri

İngiltərə və Danimarka alimləri maqnit qütbünün sürətli hərəkətinin səbəbini araşdırıb. Onlar müəyyən ediblər ki, Yer kürəsinin maqnit sahəsi əsasən xarici nüvədəki ərimiş dəmir axınlarından yaranır. 1970-1999-cu illərdə bu axınlarda ciddi dəyişikliklər baş verib. Kanadanın altında yerləşən maqnit lobu iki hissəyə bölünüb və güclü lob Sibir lobuna doğru sürətlə hərəkət edib. Bu, maqnit qütbünün istiqamətini və sürətini dəyişdirib.

Peyk məlumatları və yeni modellər

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) Swarm peyklərinin 20 illik məlumatları təhlil olunub. Bu məlumatlar göstərir ki, maqnit qütbünün mövqeyi iki böyük maqnit lobu tərəfindən idarə olunur. Bu loblar Kanadanın və Sibirin altında yerləşir. 2025-ci il üçün NOAA və British Geological Survey yeni maqnit modeli təqdim edib. Bu model maqnit qütbünün gələcəkdə də Sibirə doğru hərəkət edəcəyini proqnozlaşdırır.

Elm və gündəlik həyat

Maqnit qütbünün sürətli hərəkəti qlobal naviqasiya sistemlərinə təsir göstərir. Gəmiçilikdən tutmuş smartfonlara qədər bir çox cihaz maqnit qütbünün mövqeyindən asılıdır. Bu dəyişikliklər naviqasiya sistemlərinin yenilənməsini və dəqiq koordinatların təyin olunmasını tələb edir. Alimlər bildirir ki, maqnit qütbünün gələcəkdə dəqiq hara hərəkət edəcəyi tam bilinmir, lakin Sibir istiqamətində davam edəcəyi ehtimal olunur.

İnsanların həyatına təsiri

Bu təbii proses gündəlik həyatımızda görünməz olsa da, onun nəticələri hər gün istifadə etdiyimiz texnologiyalarda özünü göstərir. Məsələn, gəmiçilər və pilotlar üçün dəqiq maqnit koordinatları həyati əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən maqnit qütbünün hərəkətini izləmək və ona uyğunlaşmaq zəruridir.

Şimal maqnit qütbünün sürətli hərəkəti Yer kürəsinin dinamik daxili proseslərinin canlı göstəricisidir. Bu, həm elm üçün yeni çağırışlar yaradır, həm də texnologiyanın inkişafını sürətləndirir.