Süni İntellekt: Antibiotik Müqavimətini Saniyələr İçində Necə Aşkarlayır?

Antibiotik müqaviməti: Qlobal sağlamlıq problemi

Antibiotik müqaviməti (AMR) dünya üzrə sağlamlıq sistemlərini ciddi şəkildə təhdid edir. Xüsusilə metisillin-müqavimətli Staphylococcus aureus (MRSA) 2019-cu ildə 100000-dən çox ölümə səbəb olub. Bu problem müalicə qərarlarını çətinləşdirir, çünki AMR-in inkişafı klinik prosesləri tez-tez üstələyir.

Ənənəvi diaqnostika metodlarının məhdudiyyətləri

Ənənəvi olaraq, AMR-in aşkarlanması üçün bakteriya nümunələri antibiotiklərə məruz qalır və laboratoriyada analiz edilir. Bu üsul etibarlı olsa da, nəticələrin çıxması vaxt alır. Belə gecikmələr müalicə seçimini təsir edə bilər və müqaviməti daha da gücləndirə bilər. Digər tərəfdən, əvvəlki süni intellekt yanaşmaları yalnız tam genomik məlumatlara əsaslandığı üçün yeni və ya tam ardıcıllıqla öyrənilməmiş bakteriya növlərini nəzərə almaqda çətinlik çəkirdi.

OIST tədqiqatçılarının yeni yanaşması

Okinava Elm və Texnologiya İnstitutunun (OIST) alimləri yeni bir süni intellekt modeli hazırlayıblar. Bu model bakteriyanın genomunda olan genləri və onların surət sayını analiz edərək antibiotik müqavimətini proqnozlaşdırır. Tədqiqatın rəhbəri, doktorant Bruna Fistarol bu yanaşmanın klinik diaqnostikada daha sürətli və dəqiq nəticələr verə biləcəyini vurğulayıb: 'Antibiotik müqavimətinin aşkarlanmasında gecikmələr müalicə qərarlarını təsir edir. Bu problemi özüm yaşadığım üçün daha sürətli diaqnostik vasitələr hazırlamaq istəyirdim.'

Professor Gergely J. Szöllősi, tədqiqatın baş müəllifi, əlavə edib: 'Modelimiz genetik olaraq fərqli, əvvəllər öyrənilməmiş bakteriya növlərinə tətbiq edildikdə də yüksək dəqiqliklə işləyir. Bu, klinik kontekstdə ciddi potensial yaradır.'

Tədqiqatın mənşəyi və gələcək perspektivlər

Bu yanaşma, əslində, böyük miqyaslı təkamül araşdırmalarından ilham alıb. Szöllősi qrupu əvvəllər qədim bakteriyaların oksigenlə nəfəs alma qabiliyyətini proqnozlaşdırıb. Fistarol bu yanaşmanı daha kiçik zaman ölçüsündə tətbiq etməyi təklif edib və nəticədə AMR ilə bağlı yeni bir metodologiya yaranıb.

Fistarol deyib: 'Bizim işimiz daha sürətli, daha ucuz və praktik müqavimət testləri üçün əsas yaradır. Bu, AMR-in monitorinqi və müalicəsində böyük dəyişikliklərə səbəb ola bilər.'

Yeni süni intellekt modeli antibiotik müqavimətini daha sürətli aşkarlamaqla, müalicə qərarlarını yaxşılaşdırmaq və qlobal sağlamlıq problemini azaltmaq üçün ümidverici bir addım hesab olunur.