Süni İntellekt Demokratiyanı Necə Dəyişdirir? Yaponiya və Almaniya Təcrübəsi

Yaponiya: AI avatarı ilə siyasətə yeni nəfəs

33 yaşlı mühəndis Takahiro Anno Tokio qubernatorluğu üçün namizədliyini irəli sürərkən, onun ən böyük yeniliyi AI avatarı oldu. Bu avatar vasitəsilə Anno 8,600-dən çox sualı 17 gün davam edən YouTube canlı yayımı zamanı cavablandırdı. Daha sonra, iki ay əvvəl Anno Yaponiya yuxarı qanunverici palatasına seçildi və burada da AI vasitəsilə 20,000-dən çox suala cavab verdi. Onun bağlı olduğu Team Mirai partiyası AI texnologiyalarını siyasi proseslərə inteqrasiya edir və Mirai Assembly adlı tətbiq üzərində işləyir. Bu tətbiq vətəndaşların qanun layihələri barədə fikirlərini bildirməsinə və suallar verməsinə imkan yaradır, həmçinin AI vasitəsilə bu ifadələri təşkil edir.

Braziliyada məhkəmə işlərində süni intellektin rolu

Braziliyada məhkəmə işlərinin sayı son 5 ildə təxminən 40% artıb, lakin federal ali məhkəmənin iş yükləri 33 ilin ən aşağı səviyyəsinə enib. Bu, AI-nin məhkəmə prosedurlarını avtomatlaşdırması və işlərin daha səmərəli idarə olunması sayəsində mümkün olub. Süni intellekt iş bölgüsündə, hüquqi araşdırmalarda, iclasların transkripsiyasında, təkrarlanan işlərin aşkarlanmasında və ilkin qərarların hazırlanmasında kömək edir. Bu, məhkəmə sisteminin sürətlənməsinə və ədalətin daha əlçatan olmasına şərait yaradır.

Almaniyada vətəndaş təhsili və səsvermə alətləri

Almaniya Federal Vətəndaş Təhsili Agentliyi 2002-ci ildən bəri Wahl-o-Mat adlı qeyri-partiyalı səsvermə bələdçisini idarə edir. Bu alət vətəndaşların siyasi mövzularda məlumatlanmasını artırır. Son iki ildə isə Almaniyada AI əsaslı yeni alətlər ortaya çıxıb: AIUI şirkətinin Wahlweise və Münhen Texniki Universitetinin Wahl.chat adlı interaktiv AI sistemi. Wahl.chat ilk 4 ayda 150,000-dən çox istifadəçi cəlb edib və vətəndaşların siyasi qərar verməsini asanlaşdırır.

Tədqiqatçılar və gələcək çağırışlar

Alman tədqiqatçıları AI alətlərində qərəz və yalancı məlumatların yayılması məsələlərindən narahatdır. Bu narahatlıqlar süni intellektin demokratik proseslərdə istifadəsinin etik və texniki tərəflərini gündəmə gətirir. İsveçrədə ETH Zurich, EPFL və Swiss National Supercomputing Centre (CSCS) tərəfindən hazırlanan Apertus adlı açıq mənbəli AI modeli qanunsuz müəllif hüquqları olmadan təlim üçün hazırlanıb və açıq mənbə kimi istifadəyə verilib. Bu, etik standartlara diqqətin artdığını göstərir.

İnsanlar və texnologiyanın kəsişməsi

Bu yeniliklər vətəndaşların siyasi proseslərə daha fəal qoşulmasına, məhkəmə sistemlərinin sürətlənməsinə və demokratik qərarların şəffaflaşmasına imkan yaradır. Takahiro Anno-nun AI avatarı ilə siyasətdə uğur qazanması, Braziliyanın məhkəmə işlərinin avtomatlaşdırılması və Almaniyanın interaktiv səsvermə alətləri süni intellektin demokratiyanı necə gücləndirdiyini göstərir. Gələcəkdə bu texnologiyalar insan həyatını daha da asanlaşdıracaq, lakin qərəz və məlumat təhlükəsizliyi kimi məsələlər diqqətlə izlənməlidir.