James Webb teleskopu Chariklo halqalarında ilk dəfə dəyişiklikləri aşkar etdi

Chariklo asteroidinin sirli halqaları

Günəş sistemində Saturn və Uran arasında, təxminən 250 kilometr enində olan Chariklo adlı kiçik cisimdə halqaların dəyişdiyi aşkar edilib. Bu cisim, Centaur asteroidləri ailəsinə daxildir və iki qalın halqaya malikdir.

James Webb Teleskopunun rolu

2022-ci ilin oktyabrından başlayaraq İspaniyanın Andalusiya Astrofizika İnstitutunun (IAA-CSIC) rəhbərliyi altında aparılan tədqiqatlarda James Webb Kosmik Teleskopu (JWST) əsas alət kimi istifadə olunub. JWST L2 Lagrange nöqtəsi ətrafında orbitdə yerləşir, Chariklo isə ona nisbətən saatda təxminən 5600 mil (təxminən 9000 km) sürətlə hərəkət edir.

Halqaların opasitesində fərqliliklər

Tədqiqatçılar stellar okkultasiya metodundan istifadə edərək ulduz işığının azalmasını ölçüblər. Bu metod halqaların incə detallarla öyrənilməsinə imkan verib. Nəticələr göstərir ki, daxili halqa daha yüksək opasite (şəffaflıq azlığı), xarici halqa isə daha aşağı opasite ilə fərqlənir. Bu, halqaların sadəcə toz və buz yığınları olmadığını, daha mürəkkəb fiziki proseslərin baş verdiyini göstərir.

Tədqiqatın əhəmiyyəti və gələcək perspektivlər

Pablo Santos-Sanz və həmkarlarının sözlərinə görə, “Nəticələrimiz halqaların necə formalaşdığı, necə inkişaf etdiyi və hansı mexanizmlərin onların sabitliyini təmin etdiyi barədə düşüncələrimizi dəyişməyə məcbur edir.” Dəyişikliklərin səbəbi hələ tam məlum deyil, amma bu kəşf planetar halqaların təkamülünü anlamaqda yeni imkanlar açır.

İnsan və elmi təsir

Bu kəşf astronomiya sahəsində yeni suallar doğurur və Chariklo kimi kiçik cisimlərin mürəkkəbliyini ortaya qoyur. Halqaların dəyişməsi onların dinamikasını və qarşılıqlı təsirlərini araşdırmaq üçün yeni imkanlar yaradır. Bu isə həm elmi ictimaiyyət, həm də kosmik tədqiqatlara maraq göstərənlər üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.