Rusiyada kredit kartı limitlərinə yeni məhdudiyyətlər niyə tətbiq olunur?

Kredit kartlarında limit artımı üçün yeni məhdudiyyətlər

Rusiyanın Dövlət Duması kredit kartlarında "samozapret" adlanan özəl məhdudiyyət sistemindəki boşluqları aradan qaldırmaq üçün qanun layihəsi təqdim edib. Yeni qanuna əsasən, əgər müştəri "samozapret" quraşdırıbsa, bank kredit kartının limitini artıra bilməyəcək.

Samozapret nədir və niyə vacibdir?

"Samozapret" müştərinin özünün kredit almaq üçün müqavilə bağlamaqdan qorunmaq məqsədilə tətbiq etdiyi məhdudiyyətdir. Milli Kredit Tarixçəsi Bürosunun məlumatına görə, yalnız avqust ayında 665 min nəfər bu məhdudiyyəti seçib. Ümumilikdə isə 1 sentyabr 2026-cı il tarixinə 22 milyon vətəndaşda aktiv "samozapret" mövcuddur.

Yeni qanun layihəsinin əsas məqamları

Qanun 1 mart 2025-ci ildən qüvvəyə minəcək. "Samozapret" ipoteka, avtokredit, təhsil kreditləri və zəmanətlərə şamil olunmur. O, yalnız istehlak kreditləri, o cümlədən kredit kartları və overdraftlara aiddir. Hazırda "samozapret" yeni kredit müqavilələrinin bağlanmasını əngəlləyir, lakin mövcud kredit kartlarının limitinin artırılmasına təsir etmir. Yeni qanun layihəsi isə limitin artırılmasını da qadağan edir.

Əgər müştərinin hesabında "samozapret" varsa, bank limit artımını həyata keçirə bilməyəcək. Qadağa pozulsa, kreditoru və sonrakı hüquq sahibləri limitdən artıq istifadə olunan məbləğ və ona görə hesablanmış faiz, cərimə və digər ödənişləri tələb edə bilməyəcək. Lakin müştərinin əvvəlki limit daxilində olan borc öhdəlikləri qalacaq.

Fırıldaqçılıq və kibertəhlükəsizlik narahatlıqları

Ekspertlər bildirirlər ki, limit artımının qadağan olunması borc yükünün artmasının və fırıldaqçılıq risklərinin qarşısını almağa kömək edəcək. Məsələn, bir halda müştərinin kredit kartı limiti 30 min rubldan 170 min rubla qaldırılıb, sonra isə 165 min rubl kartdan çıxarılaraq xaricə köçürülüb. Bu cür hallar bankların kibertəhlükəsizlik xidmətlərinin diqqətini çəkir.

Hüquq müdafiəçiləri qeyd edirlər ki, "samozapret" fırıldaqçılar üçün yeni sxemlər yaradıb. Məsələn, fırıldaqçılar vətəndaşları "Gosuslugi", Kredit Tarixçəsi Bürosu və ya bank adından zəng edərək "samozapret"in düzgün quraşdırılmadığını bildirir və onu ləğv etməyə çalışırlar. Həmçinin yaxınlarına kredit götürmək üçün "samozapret" olmayan şəxslərdən istifadə olunur. Hər altıncı rusiyalı belə fırıldaqçılıq cəhdləri ilə qarşılaşıb.

İnsanlar və banklar arasında yeni balans

Yeni qanun layihəsi həm müştərilərin maliyyə təhlükəsizliyini artıracaq, həm də bankların risklərini azaldacaq. Kredit kartlarının limitinin artırılmasının qadağan olunması borc yükünün artmasının qarşısını almaqla fırıldaqçılıq hallarını azaltmaq məqsədi daşıyır. Bu isə milyonlarla vətəndaşın maliyyə durumuna birbaşa təsir göstərəcək.

Ekspertlər bildirirlər ki, belə fırıldaqçılıq hallarının kütləvi olması ehtimalı azdır, lakin bankların kibertəhlükəsizlik xidmətləri bu məsələyə diqqət yetirməlidir. Məsələn, müştərinin telefon nömrəsini dəyişib dərhal limit artımı üçün müraciət etməsi və limit artımı təsdiqləndikdən sonra dərhal vəsaitlərin çıxarılması şübhəli sayılır.

Qanun layihəsinin qəbul tarixi və tətbiqi ilə bağlı dəqiq məlumatlar hələ açıqlanmayıb.