Yaponiya ən böyük nüvə stansiyasını təhlükələrə baxmayaraq niyə işə saldı?

Fukuşima sonrası nüvə enerjisinə dönüş

2011-ci ildə Fukuşima Daiichi qəzası Yaponiya nüvə sənayesini silkələdi. Radioaktiv sızma, minlərlə insanın təxliyəsi və geri dönməməsi ölkədə dərin izlər buraxdı. O vaxtdan bəri Yaponiya bütün nüvə reaktorlarını dayandırmışdı.

Kashiwazaki-Kariwa stansiyasının yenidən işə salınması

2023-cü ilin oktyabrında Yaponiya dünyanın ən böyük nüvə elektrik stansiyası olan Kashiwazaki-Kariwa-nın 6-cı reaktorunu yenidən işə saldı. Bu stansiyada 7 reaktor var, lakin 7-ci reaktorun 2030-cu ilə qədər işə salınmayacağı, digər 5 reaktorun isə bağlana biləcəyi gözlənilir. Stansiyanın ümumi gücü 8.2 gigavatdır.

Təhlükəsizlik və yerli narahatlıqlar

Reaktorun işə salınması bir gün gecikdi, səbəb siqnal nasazlığı oldu. Yerli sakinlər təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlarını ifadə edir, Niigata əyalətində yüzlərlə insan etiraz etdi. Onlar “əgər stansiyada bir problem baş verərsə, nəticələrini biz çəkəcəyik” deyirlər.

Yaponiya nüvə təhlükəsizliyi üçün yeni standartlar tətbiq edib. Kashiwazaki-Kariwa stansiyasında 15 metr hündürlüyündə dəniz divarları tikilib, kritik avadanlıqlar su keçirməyən qapılarla qorunur. Lakin keçmişdə Tokyo Electric Power Company (Tepco) təhlükəsizlik sənədlərində saxtakarlıq ittihamları ilə üzləşib, bu da ictimai etimadı sarsıdıb.

Ekspert rəyləri və gələcəyə baxış

Müstəqil hökumət hesabatı Fukuşima qəzasını “insan faktoru” adlandırıb. Tepco-nun rəhbərləri məhkəmə tərəfindən təqsirsiz sayılsa da, nüvə enerjisinin gələcəyi hələ də mübahisəlidir. Yaponiya 2015-ci ildən 33 reaktordan 15-ni yenidən işə salıb, lakin 2023-cü ildə nüvə enerjisinin elektrik istehsalındakı payı cəmi 8.5%-dir.

Yaponiya hökuməti 2040-cı ilə qədər nüvə enerjisinin elektrikdə payını 20%-ə çatdırmağı planlaşdırır. Lakin bəzi ekspertlər bu planı “isti daş üzərinə damcı” kimi qiymətləndirir, yəni hələ çox azdır.

İnsanların gündəlik həyatı və narahatlıqları

Yerli icmaların narahatlığı dərin və başa düşüləndir. Təxliyə olunan bir çox ailə hələ də geri dönməkdən çəkinir. Onlar üçün nüvə enerjisinin yenidən canlanması həm gələcək üçün ümid, həm də keçmişin qorxulu xatirələrini canlandırır.

Yaponiya nüvə sənayesinin bu yeni mərhələsi ölkənin enerji təhlükəsizliyi və ekoloji balansı üçün kritikdir. Lakin təhlükəsizlik və ictimai etimad məsələləri hələ də həll olunmalıdır.

Yaponiya nüvə enerjisində yeni səhifə açır, amma bu səhifənin necə yazılacağı hələ tam aydın deyil.