AI yeniyetmələrin qidalanmasında Niyə kritik səhvlərə yol verir?

Süni İntellekt və Yeniyetmələrin Qidalanması

Türkiyədə aparılan yeni tədqiqat süni intellektin (AI) pulsuz versiyalarının yeniyetmələr üçün hazırladığı qidalanma planlarını qiymətləndirib. Nəticələr ürəkaçan deyil: AI modelləri gündəlik kalori ehtiyacını təxminən 700 kalori az göstərir və qidalanma balansında ciddi səhvlərə yol verir.

AI-nin Təklif Etdiyi Qidalanma Planlarının Problemləri

Tədqiqatda 15 yaşlı dörd fərqli yeniyetmə üçün – oğlan, qız, artıq çəkili və piylənmə problemi olan – qidalanma planları hazırlanıb. AI modelləri protein qəbulunu peşəkar diyetisyenlərdən təxminən 20 qram çox, yağ qəbulunu isə çox yüksək səviyyədə təklif edir. Əvəzində isə karbohidrat qəbulunu 115 qram az göstərir. Bu balanssızlıq, xüsusilə yeniyetmələrin inkişaf dövründə ciddi fəsadlara yol aça bilər.

Sağlamlıq Üzrə Risklər

Kalori çatışmazlığı hormonal balansın pozulmasına səbəb olur. Qadın idmançılarda amenoreya (menstruasiya pozğunluğu) riski artır, kişilərdə isə testosteron səviyyəsi aşağı düşür. Bundan əlavə, qadınlarda estradiol istehsalının azalması müşahidə edilir. Uzunmüddətli kalori çatışmazlığı idmançılarda RED-S sindromuna gətirib çıxara bilər ki, bu da yaralanma və sümüklərin sınması riskini yüksəldir. Karbohidrat çatışmazlığı isə yeniyetmələrin boy artımını zəiflədə bilər.

Ketogenik Pəhriz və Protein Səviyyələri

AI modelləri ketogenik pəhriz tipli qidalanma planlarına üstünlük verir. Halbuki, bu pəhriz yalnız tibbi nəzarət altında təhlükəsiz sayılır. Eyni zamanda, çox protein qəbulunun sümük sağlamlığına mənfi təsiri ola bilər. Bu da yeniyetmələrin sağlam inkişafına mane olur.

Ekspertlərin Baxışı

İstanbul Atlas Universitetindən Ayşe Betül Bilen, University of Wisconsin-Madison-dan Taiya Bach və Stony Brook Universitetindən Sotiria Everett-in iştirakı ilə aparılan tədqiqat süni intellektin qidalanma sahəsində hələ də ciddi inkişaflara ehtiyac olduğunu göstərir. Onlar vurğulayırlar ki, AI-nin təklif etdiyi planlar peşəkar diyetisyenlərin məsləhəti olmadan tətbiq edilməməlidir.

Nəticə

Tədqiqat süni intellektin yeniyetmələr üçün qidalanma məsləhətlərində ciddi səhvlər etdiyini ortaya qoyur. Bu, xüsusilə böyümə və inkişaf dövründə olan gənclər üçün təhlükə yaradır. Gələcəkdə AI-nin daha dəqiq və təhlükəsiz qidalanma məsləhətləri verməsi üçün əlavə tədqiqatlar və tənzimləmələr tələb olunur.