Akademik jurnallarda kütləvi nəşrin artması niyə etibarsızlıq yaradır?

Akademik jurnallarda məqalə nəşrində kütləvi artım narahatlıq doğurur

Akademik jurnallarda məqalələrin sayında sürətlə artım müşahidə edilir. Hindistanda fəaliyyət göstərən tədqiqatçı və məlumat alimı Achal Agrawal bu artımı etibarsızlıq əlaməti kimi qiymətləndirir. Onun yaratdığı Journal Trends platforması jurnal nəşrlərini ölkə və il üzrə izləyərək bu tendensiyanı ortaya qoyur.

Journal Trends platformasının funksiyaları

Ötən ay istifadəyə verilən Journal Trends jurnalın unikal identifikasiya nömrəsini qəbul edir və nəşr olunan məqalələrin ölkə və il üzrə təhlilini təqdim edir. Platforma OpenAlex verilənlər bazasından istifadə edir – bu, kommersiya bazası Scopus-a alternativdir. Həmçinin, Journal Trends Problematic Paper Screener (PPS) alətinin məlumatlarını inteqrasiya edir. PPS həftəlik milyonlarla məqaləni potensial pozuntular üçün skan edir.

Hindistan jurnalında kütləvi artım və etibarlılıq problemləri

Məsələn, International Journal of Advances in Signal and Image Sciences jurnalı 2024-cü ildə cəmi 19 məqalə nəşr etmişdi. Amma 2025-ci ildə bu rəqəm 153-ə yüksəlib və nəşrlərin 53%-i Hindistan müəlliflərinə aiddir. Maraqlıdır ki, bu jurnal 2025-ci ildə Scopus bazasından çıxarılıb, lakin hələ də öz saytında Scopus indeksləşməsini reklam edir. Jurnal məqalələrin işlənməsi üçün 1200 ABŞ dollarına (təxminən 2040 AZN) qədər haqq alır. 2026-cı ilin 28 may tarixinə qədər isə jurnal 465 məqalə nəşr edib.

Ekspertlərin narahatlığı və təsirləri

Bu kütləvi artım elmi keyfiyyətin aşağı düşməsi və etibarsız məqalələrin artması ilə nəticələnə bilər. Tədqiqatçılar və akademik ictimaiyyət bu cür halların qarşısını almaq üçün daha ciddi nəzarət mexanizmlərinin tətbiqini tələb edir. Nəticədə, elmi araşdırmaların etibarlılığı zədələnir və bu, həm tədqiqatçıların, həm də cəmiyyətin gələcək inkişafına mənfi təsir göstərir.

Nəticə

Journal Trends kimi alətlər akademik nəşrlərdəki anomaliyaları aşkara çıxararaq elmi etibarlılığın qorunmasına xidmət edir. Bu isə tədqiqatçıların və oxucuların doğru məlumatlara əsaslanmasını təmin etmək üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.