Amerikalı alimlərdən ilk ideal şüşə əsaslı kompüter modeli – İnqilabi kəşf!

İdeal şüşə: Fizikanın uzunmüddətli sirri

1948-ci ildə Uolter Kauçmann mayenin ideal sabit amorf vəziyyətə keçə biləcəyini irəli sürmüşdü. Lakin təbiətdə belə ideal şüşə hələ müşahidə olunmayıb. İndi isə amerikalı fizikaçılar bu konsepsiyanı kompüterdə riyazi olaraq modelləşdirərək yeni mərhələyə keçiblər.

Oregon Universitetində innovasiya

Erik Korvinin rəhbərlik etdiyi komanda ideal şüşənin molekullarını dairəvi disklər kimi təsvir edib. Modeldə molekullar sıx, kristal kimi möhkəm yığılıb, amma tamamilə amorf, yəni nizamsız vəziyyətdədir. Bu, şüşənin həm mexaniki sabitliyini qoruyur, həm də onun kristal nizamını pozur.

Mexaniki testlər və kəşfin əhəmiyyəti

Sıxılma, əyilmə və ərimə testləri göstərdi ki, model mexaniki baxımdan kristal kimi davranır. Korvin vurğuladı: “Nаша структура механически ведет себя так же, как кристалл, несмотря на то, что она полностью аморфна” – yəni, struktur tam amorf olmasına baxmayaraq, kristal kimi möhkəmdir.

Gələcək perspektivlər

Bu tədqiqat şüşələnmə prosesinin təbiətini dərindən anlamağa imkan verir. Xüsusilə metal şüşələrin istehsalında sürətli soyutma tələb olunur. Yeni modellər yavaş soyutma ilə ərintilərin yaradılmasına şərait yaradacaq. Bu ərintilər avtomobil mühərrikləri və təyyarə hissələrinin istehsalında geniş istifadə oluna bilər.

İnsan və sənaye üçün əhəmiyyəti

Bu kəşf yalnız fizika elmini zənginləşdirmir, həm də gündəlik həyatımıza təsir edə biləcək yeni materialların inkişafına yol açır. İnsanlar daha dayanıqlı və yüngül texnologiyalara yaxınlaşır. Korvin və komandası gələcəkdə üçölçülü ideal şüşə modelini yaratmağı planlaşdırır.

Tədqiqat Physical Review Letters jurnalında 2026-cı ilin martında dərc olunub və elm dünyasında böyük maraqla qarşılanıb.