Anthropic 2025-də fiziki kitabları rəqəmsallaşdırıb yox edir: Niyə bu addım önəmlidir?

Fiziki Kitabların Rəqəmsallaşdırılması və Məhv Edilməsi

Anthropic şirkəti süni intellekt modellərinin təlimi üçün milyonlarla fiziki kitab satın alıb, onların cildlərini ayıraraq səhifələrini skan edir və kağız nüsxələri məhv edir. Bu proses 2025-ci il 23 iyun tarixində qəbul edilmiş məhkəmə qərarında transformativ ədalətli istifadə (fair use) kimi qiymətləndirilib. Qərara əsasən, qanuni satın alınmış fiziki kitabların rəqəmsal nüsxələrlə əvəz olunması kitabxananın ümumi nüsxə sayını artırmır və buna görə qanunidir.

ISBNdb-nin Rolu və Təklifləri

ISBNdb AI inkişaf etdiricilərinə bir milyonadək fiziki kitabın sifarişini təklif edir. Bu kitablar arasında nadir, çapdan çıxmış və rəqəmsallaşdırılmamış nümunələr də ola bilər. Lakin ISBNdb-nin sifarişləri üçün hüquqi gizlilik müqaviləsi tələb olunur və hansı AI şirkətinin sifariş verdiyi açıqlanmır. Onların təklifində kitabların məhv edilməsi və ya təkrar emalı nəzərdə tutulur, amma nadir və unikal kitabların məhv edilməsi barədə açıq, dəqiq sübut yoxdur.

Hüquqi Məsələlər və Məhkəmə İddiaları

2025-ci il məhkəmə qərarında Anthropic-in satın aldığı kitabların skan edilməsi və məhv edilməsi transformativ ədalətli istifadə kimi tanınsa da, fiziki kitabların məhv edilməsi məcburi deyil. Məhkəmə Anthropic-in mərkəzi kitabxana nüsxələri ilə bağlı iddiaları isə hələ həll olunmayıb və məhkəmə prosesindədir. Kitabların həm fiziki, həm də rəqəmsal nüsxələrinin saxlanması hüquqi baxımdan çətinliklər yaradır.

Kitabların Gələcəyi və Mədəniyyət

Bu proses kitabsevərlərin narahatlığına səbəb olur. Fiziki kitabların məhv edilməsi ilə bağlı iddialar hələ təsdiqlənməsə də, nadir kitabların qorunması məsələsi gündəmdə qalır. ISBNdb fiziki kitabların AI üçün qiymətli mətn mənbəyi olduğunu vurğulayır, lakin gələcəkdə kitabların rəqəmsallaşdırılması və fiziki nüsxələrin azalması kitab mədəniyyətinə təsir göstərə bilər.

Nəticə

Anthropic və ISBNdb-nin layihələri ayrı mənbə zəncirlərinə malikdir və ISBNdb-nin sifarişlərinin məhv edilmə ilə nəticələndiyi barədə açıq məlumat yoxdur. 2025-ci il məhkəmə qərarı rəqəmsal transformasiyanın hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirib, lakin nadir kitabların qorunması və məhv edilməməsi məsələsi hələ açıq qalır.