Bakteriyalar partlayaraq antibiotik müqavimətini sürətlə yayır

Bakteriyalar gen mübadiləsi üçün öz hüceyrələrini partladır

Bakteriyalar öz immun sisteminə bənzər bir mexanizmdən istifadə edərək hüceyrələrini partladır və bu yolla qonşu bakteriyalara DNA daşıyan gen transfer agentləri (GTA) hissəciklərini yayırlar. Bu proses antibiotik müqavimətinə səbəb olan genlərin sürətlə yayılmasına imkan verir.

LypABC sistemi: Hüceyrə partlamasının əsas idarəedicisi

John Innes Centre, York Universiteti və Harvard Rowland İnstitutunun birgə apardığı tədqiqatda Caulobacter crescentus bakteriyası üzərində LypABC adlanan üç genin bakteriyaların partlamasını idarə etdiyi aşkar edilib. Bu genlər silindikdə bakteriyalar partlaya bilmir, aktivləşdirildikdə isə çox sayda hüceyrə partlayır.

Tədqiqatın baş müəllifi Dr. Emma Banks bildirib ki, “LypABC sistemi bakteriyaların immun sisteminə bənzəyir, lakin bakteriyalar bu sistemi GTA hissəciklərini buraxmaq üçün istifadə edir.” Bu sistemin düzgün tənzimlənməsi həyati əhəmiyyət daşıyır, çünki tənzimlənmənin pozulması bakteriyalar üçün zəhərli olur.

Gen mübadiləsinin sürətlənməsi və antibiotik müqaviməti

GTA-lar qədim viruslardan törəyib və bakteriyalar arasında horizontal gen transferini sürətləndirir. Bu proses antibiotik müqavimət genlərinin sürətlə yayılmasına səbəb olur, müalicəni çətinləşdirir və infeksiyaların qarşısını almağı çətinləşdirir.

Gələcək perspektivlər

Bu kəşf antibiotik müqavimətinə qarşı mübarizədə yeni strategiyaların inkişafına yol aça bilər. Bakteriyaların özünü partlatmaqla gen mübadiləsini idarə etməsi həm təhlükə, həm də ümid mənbəyidir. Gələcək tədqiqatlar LypABC sisteminin necə aktivləşdiyini və bakteriyaların partlamasını necə idarə etdiyini aydınlaşdıracaq.

Bu tapıntılar 2026-cı ildə Nature Microbiology jurnalında dərc olunub və antibiotik müqaviməti ilə mübarizədə yeni imkanlar açır.