Beyin koqnitiv blokları necə aşır və çevik öyrənməni təmin edir?

Beynin öyrənmə sirri: modulyar koqnitiv bloklar

Princeton Universitetinin alimləri insan beyninin çevik öyrənmə qabiliyyətinin əsasını təşkil edən modulyar koqnitiv blokları araşdırıblar. Bu bloklar, beyin funksiyalarını kompüter proqramındakı funksiyalara bənzədərək, yeni tapşırıqlara sürətlə uyğunlaşmağa imkan verir.

Tədqiqatın əsas məqamları

Rhesus makakları üzərində aparılan təcrübədə üç əlaqəli vizual kateqoriyalaşdırma tapşırığı yerinə yetirilib. Nəticələr göstərdi ki, prefrontal korteks bu koqnitiv blokları "kognitiv Lego" kimi birləşdirir və ayırır, beləliklə beyin fərqli tapşırıqları effektiv şəkildə idarə edir. Tədqiqatın aparıcısı Sina Tafazoli bildirir ki, "beyin çevikdir, çünki koqnitiv komponentləri təkrar-təkrar müxtəlif tapşırıqlarda istifadə edir."

Diqqətin sirri: lazımsız blokların sakitləşdirilməsi

Beyin yalnız lazım olan koqnitiv blokları aktivləşdirir, lazımsızları isə sakitləşdirərək diqqəti artırır. Bu mexanizm insan beyninin yeni davranışları tez mənimsəməsinə və diqqətini qorumasına şərait yaradır.

Süni intellekt üçün yeni üfüqlər

Tədqiqat süni intellektin öyrənmə prosesinə də işıq salır. Baş müəllif Tim Buschman vurğulayır ki, "maşın öyrənmədə əsas problem yaddaşın unudulmasıdır." İnsan beyni isə koqnitiv blokları yenidən birləşdirərək əvvəlki bacarıqları unutmadan yeni biliklər qazanır. Bu, süni intellektin inkişafında yeni yanaşmalar üçün ilham mənbəyi ola bilər.

İnsan həyatına təsiri

Bu kəşf, beyin xəstəlikləri və öyrənmə problemlərinin müalicəsində yeni metodların yaradılmasına yol açır. İnsanların gündəlik həyatında çevik düşünmə və diqqətin artırılması üçün bu tədqiqatın nəticələri uzunmüddətli perspektivdə böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Tədqiqat 26 noyabr 2025-ci ildə Nature jurnalında dərc olunub və ABŞ Milli Səhiyyə İnstitutları tərəfindən maliyyələşdirilib (R01MH129492, 5T32MH065214).