Niyə Böyük Britaniyada NHS-də süni intellekt təhlükəsizliyi yenidən tənzimlənir?

NHS-də süni intellektin tənzimlənməsində əsas dəyişikliklər gözlənilir

Böyük Britaniyanın Milli Komissiyası NHS-də süni intellektin (Sİ) tənzimlənməsi sahəsində köklü yeniliklər təklif edir. Məqsəd, xəstələrin təhlükəsizliyindən və ictimai etimaddan heç bir şəkildə güzəştə getmədən, yeni texnologiyalardan daha sürətli faydalanmalarını təmin etməkdir.

2025-ci ilin sentyabrında Dərman və Tibbi Məhsulların Tənzimlənməsi Agentliyi (MHRA) tərəfindən yaradılan müstəqil Komissiya bir il ərzində 12 000-dən çox xəstə, ictimaiyyət nümayəndəsi, klinik, səhiyyə rəhbəri, texnologiya inkişaf etdiricisi və sənaye təmsilçisi ilə geniş araşdırma aparıb. Nəticələr göstərir ki, ictimaiyyət süni intellektin səhiyyədə istifadəsini dəstəkləyir, lakin bunun üçün ciddi təhlükəsizlik standartları, insan nəzarəti və şəffaflıq tələb olunur.

Komissiyanın əsas təkliflərindən biri yeni Sİ modellərinin mərhələli təsdiq sistemidir. Bu sistem sürücülük vəsiqəsi almaq prosesinə bənzədilir: inkişafdan dərhal geniş istifadəyə keçmək əvəzinə, perspektivli Sİ texnologiyaları əvvəlcə daha sıx nəzarət altında, real şəraitdə təhlükəsizlik və performans baxımından qiymətləndiriləcək. Bu, həm innovasiyaların xəstələrə daha tez çatmasını, həm də tam yoxlanılmamış sistemlərin erkən istifadəsinin qarşısını almağı hədəfləyir.

Bundan əlavə, MHRA tənzimləməni məhsulun istifadəyə verilməsindən sonra da davam etdirməyi planlaşdırır. Sİ sistemləri yeniləndikcə və real dünyada istifadə olunduqca onların performansı daima izləniləcək. Bu, potensial problemlərin daha tez aşkarlanıb həllinə imkan verəcək.

Şəffaflıq məsələsi də önə çəkilib. Xəstələrə süni intellektdən istifadə olunduğu barədə məlumat verilməli, həmçinin hər bir Sİ məhsulunun təhlükəsizlik göstəriciləri və mümkün mənfi hallar haqqında asanlıqla əldə edilə bilən məlumat təqdim olunmalıdır.

Komissiya MHRA-ya süni intellekt sistemlərinin təhlükəsizlik və performans standartlarına cavab vermədiyi hallarda sərt tədbirlər görmək üçün güclü səlahiyyətlər verilməsini də təklif edir. Hökumət və MHRA bu tövsiyələri nəzərdən keçirir.

Komissiyanın sədri, NHS konsultantı professor Alastair Denniston bildirib: “Biz yenilik edirik, çünki inanırıq ki, sabahın səhiyyəsi bu gündəkindən daha yaxşı ola bilər. İnsanlar süni intellektin tibbi xidmətləri yaxşılaşdırmasına açıqdır, ancaq yalnız təhlükəsiz, insan nəzarəti altında və şəffaf şəkildə istifadə olunarsa.”

Bu yeni tənzimləmə NHS-də süni intellektin istifadəsində təhlükəsizliyi və şəffaflığı artıraraq, həm həkimlərin, həm də xəstələrin etibarını gücləndirməyi hədəfləyir.