Cənubi Afrikada Zərərli Yosunlar: Dəniz Həyatı Üçün Böyük Təhlükə?

'Hartbeespoortdam Anbarında' Yosun Çiçəkləri

Cənubi Afrikanın Hartbeespoortdam su anbarı, son illərdə zərərli yosun çiçəklərinin artması ilə diqqət çəkir. NASA-nın peyk görüntüləri, 2022-ci ilin iyunundan 2023-cü ilin iyuluna qədər bu fenomeni izləyərək, yosunların yayılma, hərəkət etmə və yox olma proseslərini göstərir. Bu yosun çiçəkləri suyun keyfiyyətinə, ekosistemlərə və yaxın insan icmalarına ciddi təsir göstərir.

Yosun Çiçəklərinin Səbəbləri

Yosunlar, fotosintez edən su orqanizmləridir və ekosistemlərdə mühüm rol oynayır. Lakin, zərərli yosun çiçəkləri (HAB) ekosistemlərə zərər verə bilər. Bu çiçəklər, əsasən, kənd təsərrüfatı tullantıları və suya əlavə edilən qida maddələri səbəbindən yaranan eutrofikasiya prosesinin nəticəsidir. NASA alimi Bridget Seegers bu prosesi belə izah edir: 'Bağçaya çox gübrə əlavə etsəniz, çox böyümə əldə edəcəksiniz.'

Ekosistemlərə və İnsanlara Təsir

Hartbeespoortdam su anbarında yosun çiçəkləri oksigen səviyyəsinin azalmasına və 'ölü zonaların' yaranmasına səbəb olur. 2023-cü ilin aprelində Cənubi Afrika hakimiyyət orqanları, anbarın aşağı oksigen səviyyəsi səbəbindən balıqların kütləvi şəkildə ölməsini təsdiqlədi. Bundan əlavə, zərərli yosunların içməli su anbarlarında olması suyun təmizlənməsi xərclərini artırır, üzmə zamanı dəri qıcıqlanmasına səbəb ola bilər və heyvanlar üçün ölümcül ola bilər.

Peyk Texnologiyasının Rolu

NASA-nın Landsat və Sentinel-2 peyklərinin birgə məhsulu olan Harmonized Landsat and Sentinel-2 (HLS) vasitəsilə suyun rəngini və yosunların xlorofil-a konsentrasiyasını ölçmək mümkün olub. Peyk məlumatları, xüsusilə uzaq bölgələrdə zərərli yosun çiçəklərinin səbəblərini araşdırmaq üçün vacibdir. NASA-nın PACE missiyası isə yosunların növlərini müəyyən etmək üçün daha dəqiq məlumatlar təqdim edir.

Tarixi Araşdırmalar və Gələcək Perspektivlər

1980-ci ildən 2020-ci ilə qədər aparılan araşdırmalar göstərdi ki, yosunların yayılmasını əsasən fosfor miqdarı və suyun temperaturu təyin edir. 1980-ci illərin sonlarında həyata keçirilən bioremediasiya proqramı yosunların artımını məhdudlaşdırdı, lakin maliyyələşmənin bitməsindən sonra problem yenidən artdı. NASA alimləri gələcək peyk missiyalarını inteqrasiya edərək daha geniş məlumat toplamağı hədəfləyir.

Hartbeespoortdam yosun çiçəkləri, ekosistemlərin tarazlığını pozaraq insan və heyvan həyatı üçün risk yaradır. Peyk texnologiyası bu fenomeni daha yaxşı anlamaq və qarşısını almaq üçün vacib bir vasitədir.