Çernobılın “Filin Ayağı”: Nüvə Fəlakətinin Gizli Radioaktiv Sirləri Açılır

Çernobıl qəzasının görünməyən izləri

1986-cı ilin aprelində Çernobıl nüvə stansiyasında baş verən qəza, dünya tarixində ən dəhşətli nüvə fəlakətlərindən biri kimi yadda qaldı. Reaktor 4-də baş verən partlayış və ərimə nəticəsində yaranan “Filin Ayağı” adlı korium kütləsi, qara lava kimi görünüşü ilə həm dəhşət, həm də elmi maraq doğurur.

“Filin Ayağı” nədir və necə yaranıb?

Korium, nüvə yanacağı və reaktor materiallarının yüksək temperaturda əriməsi ilə əmələ gələn radioaktiv kütlədir. Çernobılda bu kütlə reaktorun altındakı texniki koridorda yerləşir və 1986-cı ilin dekabr ayında tapılıb. Tapıldığı zaman “Filin Ayağı” saatda təxminən 10,000 rentgen radioaktivlik yayırdı, bu da bir neçə dəqiqəlik təsirin ölümcül ola biləcəyini göstərir.

Koriumun digər nüvə fəlakətlərində rolu

Korium yalnız Çernobılda deyil, həmçinin Three Mile Island və Fukushima Daiichi qəzalarda da yaranıb. Lakin Çernobıldakı təxminən 100 ton koriumun miqdarı və onun xüsusiyyətləri bu fəlakəti unikallaşdırır. Zamanla koriumun radioaktivliyi azalıb, amma onun soyuması nəticəsində yaranan Chernobylite adlı kristal yalnız burada tapılır.

Chernobylite: Nadir radioaktiv kristal

Chernobylite yüksək miqdarda uran və zirkonium ehtiva edən radioaktiv kristaldır. Bu unikal mineral yalnız Çernobıl ərazisində mövcuddur və alimlər tərəfindən laboratoriyada təqlid edilərək koriumun korroziya xüsusiyyətləri öyrənilir.

Tədqiqatların nüvə təhlükəsizliyinə təsiri

Alimlərin korium və Chernobylite üzərində apardıqları tədqiqatlar nüvə reaktorlarının təhlükəsizliyinin artırılmasına xidmət edir. Bu tədqiqatlar gələcəkdə oxşar fəlakətlərin qarşısını almağa və mövcud nüvə materiallarının idarə olunmasını təkmilləşdirməyə kömək edə bilər.

İnsanlar və gələcək perspektivlər

Çernobıl qəzasının izləri hələ də canlıdır. “Filin Ayağı” kimi görünməyən düşmənlər insan sağlamlığına və ətraf mühitə təhlükə yaradır. Lakin elmin inkişafı bu təhlükələri azaltmaq və gələcək nəsillər üçün daha təhlükəsiz nüvə texnologiyaları yaratmaq üçün ümid verir.