Çinin valyuta siyasəti qlobal ticarətdə balanssızlığı necə dəyişdirir?

Yuanın dəyəri və qlobal ticarət balanssızlığı

Çinin valyuta siyasəti və qlobal ticarət balanssızlığı son vaxtlar iqtisadi müzakirələrin əsas mövzularındandır. The Wall Street Journal qəzetində dərc olunan "Niyə dünya Çin yuanının məzənnəsini məcburən yenidən qiymətləndirməlidir" adlı məqalədə yeni Plaza razılaşmasının zəruriliyi irəli sürülür. Lakin Çinin yuanının süni şəkildə aşağı qiymətləndirilməsi barədə iddialar əsassızdır. Çin Mərkəzi Bankı 2005-ci ildən idarə olunan dalğalanma rejimi tətbiq edir və valyutanın məzənnəsi gündəlik olaraq bazar təklif və tələbinə əsasən müəyyən edilir, 2 faiz dalğalanma icazəsi ilə tənzimlənir.

Çinin iqtisadi göstəriciləri və ixrac artımı

2025-ci ildə Çinin cari hesab artığı 735 milyard dollar təşkil edib. 2026-cı ilin ilk yeddi ayında ümumi ixrac 14 faiz artıb, xüsusilə yüksək texnologiyalı məhsulların, o cümlədən sənaye robotları və 3D printerlərin ixracı 50 faizdən çox artaraq ümumi ixrac artımının təxminən 60 faizini təşkil edib. Bu artımın əsas səbəbi qiymət endirimləri deyil, texnoloji yeniliklər və istehsalın böyük miqyasıdır.

Valyuta dəyəri ticarət balanssızlığının əsas səbəbi deyil

Çinin valyuta dəyərinin ticarət balanssızlığında əsas rol oynamadığı vurğulanır. Qiymət rəqabətliliyi daha çox istehsalın miqyası, tam təchizat zəncirinin mövcudluğu və güclü rəqabətlə bağlıdır. ABŞ-ın dollar hegemonluğu isə ona xarici öhdəliklərini dollar kreditləri yaradaraq ödəmək imkanı verir. 1985-ci ilin Plaza razılaşması ABŞ ticarət kəsirini dərhal azaltmasa da, beynəlxalq valyuta siyasətində mühüm dönüş nöqtəsi oldu.

Çin valyuta siyasətində müstəqilliyini qoruyur

Çin tarif təhdidlərinə boyun əyməyəcəyini və valyuta siyasətində müstəqilliyini qorumağa çalışdığını bildirir. Ticarət balanssızlığının həlli üçün yalnız valyuta məzənnəsinin dəyişməsi kifayət deyil. John Maynard Keynes-in təklif etdiyi beynəlxalq clearing union kimi yeni mexanizmlərin yaradılması müzakirə mövzusudur.

İqtisadi ekspertlərin fikirləri və gələcəyə baxış

Willamette Universiteti, Global Development Policy Center və Boston Universiteti kimi institutların ekspertləri Çinin valyuta siyasətinin və ticarət balansının mürəkkəbliyini vurğulayır. Onlar bildirirlər ki, ticarət balanssızlığının tam həlli üçün daha geniş beynəlxalq əməkdaşlıq və yeni iqtisadi mexanizmlər tələb olunur.

Çinin iqtisadi siyasəti və valyuta dəyəri dünya iqtisadiyyatında böyük təsirə malikdir. Bu məsələlər həm iqtisadçılar, həm də siyasətçilər üçün önəmli çağırışlar yaradır. İnsanlar və şirkətlər üçün isə bu, qlobal ticarətin gələcəyinə dair qeyri-müəyyənlik və yeni imkanlar deməkdir.