Dəniz səviyyəsi ölçmələrində kritik səhvlər: Dünyanı nə gözləyir?

Dəniz səviyyəsi ölçmələrində yeni çağırış

Dünya üzrə 385 sahil və dəniz səviyyəsi tədqiqatının təhlili göstərir ki, geoid modellərinə əsaslanan ölçmələrdə ciddi fərqlər mövcuddur. Bu fərqlər, xüsusilə Cənub-şərqi Asiya və İndo-Sakit okean bölgələrində narahatlıq doğurur.

Geoid modellərinin məhdudiyyətləri

Geoid modelləri okeanın sakit səthini nəzərə alır, lakin külək, gelgit və axın kimi dinamik amilləri kifayət qədər əks etdirmir. Nəticədə, bu modellər dəniz səviyyəsinin real vəziyyətini tam əks etdirmir. Şimal Avropa və ABŞ kimi bölgələrdə səhvlər az olsa da, Mekonq və Ayeyarvady kimi deltalar ciddi fərqlərlə üzləşir.

Tədqiqatçılardan yeni yanaşma

Wageningen Universitetinin alimləri, o cümlədən Philip Minderhoud və Katharina Seeger, geoid modellərinin istifadəsini dayandırmağı və əvəzinə superkompüterlərlə hazırlanmış yeni, daha dəqiq metodlardan istifadəni təklif edirlər. Minderhoud 2015-ci ildə Vyetnamın Mekonq deltası üzərində apardığı tədqiqatda geoid modellərinin real səviyyədən aşağı olduğunu aşkar edib. Seeger isə Myanmanın Ayeyarvady deltası üzərində oxşar səhvləri müəyyənləşdirib.

Antarktida və digər bölgələrdə də fərqlər

Tədqiqatlar göstərir ki, Antarktida dəniz səviyyəsi də əvvəlki hesablamalardan aşağıdır. Bu isə qlobal dəniz səviyyəsi artımı və sahil təsirləri barədə mövcud proqnozların yenidən nəzərdən keçirilməsini tələb edir.

İnsanlar və gələcək üçün nəticələr

Bu səhvlər, xüsusilə Mekonq və Ayeyarvady deltalarında yaşayan milyonlarla insan üçün böyük risklər yaradır. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, “çox tədqiqatçı sahil təsirini qiymətləndirərkən həm torpaq, həm də dəniz ölçmələrini düzgün istifadə etməyin vacibliyindən xəbərsizdir”. Yeni metodlar isə dörd yüksəklik modeli və son dəniz səviyyəsi ölçmələrini birləşdirərək daha real nəticələr verir.

Nəticə

Bu tədqiqatlar sahil bölgələrində risklərin düzgün qiymətləndirilməsi və gələcək planlaşdırma üçün yeni standartların yaradılmasının vacibliyini ortaya qoyur. Elm dünyası isə bu səhvləri aşkar etməklə daha dəqiq və etibarlı dəniz səviyyəsi ölçmələri üçün yeni yollar axtarır. “Elmi proses belə işləyir” – deyə tədqiqatçılar vurğulayırlar.