2027-də El Niño: İqlim Dəyişikliklərində Nə Gözləmək Olar?

El Nino nədir və necə yaranır?

Sakit okeanın mərkəzi və şərqində suyun temperaturunun 2°C-dən çox artması ilə yaranan El Nino iqlim sistemində böyük dəyişikliklərə səbəb olur. ABŞ Milli Okean və Atmosfer Administrasiyasının (NOAA) 14 sentyabr 2026-cı il tarixli məlumatına görə, 2026-cı ilin iyununda başlayan bu proses 2027-ci ilin mart-may aylarında pik nöqtəyə çatacaq və 18 aya qədər davam edə bilər.

Dünyanın müxtəlif bölgələrində yağış və quraqlıq

El Nino Şərqi Afrika, Cənubi Amerika və ABŞ-ın cənubunda yağışların artmasına səbəb olur. Məsələn, Cənubi Etiopiya, Somalinin mərkəzi və cənubu, həmçinin Şimal-Şərqi Keniya oktyabr-dekabr aylarında 90 faiz ehtimalla daha çox yağış alacaq. Ekvador və Şimalı Peru sahillərində 2027-ci ilin əvvəlində yağışlar artacaq. Cənubi Braziliya, Uruqvay və Şimal-Şərqi Argentina isə 2026-cı ilin sentyabrından 2027-ci ilin yanvarına qədər daha çox yağışla üzləşəcək.

Digər tərəfdən, Cənubi Asiya, Cənub-Şərqi Asiya, Avstraliya və Cənubi Afrikada quraqlıq hökm sürəcək. Hindistanda iyun-sentyabr aylarında yağışlar 15 faiz azalıb. İndoneziyada 2026-cı ilin iyul ayına qədər 5,019 yanğın nöqtəsi qeydə alınıb, xüsusilə Sumatra və Kalimantan bölgələri yüksək risk altındadır. Avstraliyanın cənub və şərq bölgələrində, eləcə də Cənubi Afrikada yaz və yay aylarında yağışlar normal səviyyədən aşağı olacaq.

İqlim dəyişikliyi və insan həyatı

El Nino planetdə temperaturun artmasına səbəb olur və Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı (WMO) 2027-ci ilin ən isti il ola biləcəyini bildirir. Şimali Amerikada qar yağışı azalır, Atlantik okeanında isə qasırğa mövsümü zəifləyir.

BMT-nin Ümumdünya Qida Proqramı (WFP) xəbərdarlıq edir ki, 2027-ci ilin sonuna qədər 49 milyon insan kəskin aclıq riski ilə üzləşə bilər. Bu, artıq 45 ölkədə 225 milyon olan aclıqda olan insanların sayını 274 milyona yüksəldəcək.

Ekspertlərin fikirləri

Carl Skau bildirir ki, “El Nino milyonlarla həssas insanın ərzaq təhlükəsizliyi üçün böyük təhdiddir.” Leon Hermanson əlavə edir: “2026-cı ilin sonuna doğru El Nino-nun güclənməsi 2027-ci ilin rekord isti il olma ehtimalını artırır.” BMT Baş katibi Antonio Guterres isə vurğulayır: “El Nino gözlərimizin önündə daha da güclənir.”

İnsanların gündəlik həyatı və gələcəyə baxış

Bu iqlim hadisəsi kənd təsərrüfatı, su ehtiyatları və qida təminatına ciddi təsir göstərir. Yağışların artması bəzi bölgələrdə məhsuldarlığı artırsa da, quraqlıq və yanğınlar milyonlarla insanın həyatını təhlükəyə atır. İqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə və adaptasiya tədbirlərinin gücləndirilməsi indi daha vacibdir.

El Nino-nun yaratdığı bu təlatüm dünya üçün həm çağırış, həm də dərsdir – təbiətin gücünü anlamaq və ona uyğunlaşmaq zəruridir.