Google DeepMind insan genomunu AlphaGenome ilə necə açır?

AlphaGenome: Genomun qaranlıq tərəfini işıqlandıran süni intellekt

Google DeepMind tərəfindən hazırlanmış AlphaGenome modeli insan genomunun ən mürəkkəb sirlərini açmaq potensialına malikdir. İnsan genomu 3 milyard DNA hərfindən ibarətdir və yalnız 2 faizi genləri təşkil edir, qalan 98 faizi isə “qaranlıq genom” adlanır. AlphaGenome bu qaranlıq genomdakı genetik fərqləri analiz edərək xəstəliklərə səbəb olan mutasiyaların təsirini proqnozlaşdırır.

Genetik xəstəliklərdən xərçəngə: Yeni ümidlər

Model bir anda 1 milyon DNA hərfini təhlil edə bilir və gen ifadəsi ilə gen splicingini yalnız DNA ardıcıllığından proqnozlaşdırır. Bu, nadir genetik xəstəliklərin səbəblərini tapmaqda və xərçəngdə mutasiyaların təsirini anlamaqda alimlərə güclü dəstək verir. AlphaGenome 2023-cü ildə kommersiya məqsədi olmayan istifadə üçün təqdim olunub və artıq 3,000-dən çox alim tərəfindən istifadə edilərək yarım milyondan çox təcrübə aparılıb.

Ekspertlərin fikirləri

Natasha Latysheva, DeepMind-in tədqiqat mühəndisi, "AlphaGenome həyat kodunu anlamaq üçün alətdir" deyir. Exeter Universitetindən Dr Gareth Hawkes bildirir ki, "Qaranlıq genom AlphaGenome ilə tam həll olunmayıb, amma böyük addımdır." Dr Robert Goldstone, Francis Crick İnstitutunun genomika rəhbəri, "Gen ifadəsini yalnız DNA ardıcıllığından təxmin etmək böyük texniki nailiyyətdir" deyir. Wellcome Sanger İnstitutundan Prof Ben Lehner isə modelin hələ mükəmməl olmadığını və təkmilləşdirilməyə ehtiyacı olduğunu vurğulayır. Google DeepMind-in vitse-prezidenti Pushmeet Kohli süni intellektin elmdə yeni dövr açdığını bildirir.

Gələcək perspektivlər və insan həyatına təsiri

AlphaGenome dərman hədəflərinin kəşfinə, süni biologiya və gen terapiyasında yeni DNA dizaynına imkan yaradır. Alimlər piylənmə və diabet kimi geniş yayılmış xəstəliklərin genetik risklərini də araşdırırlar. Modelin inkişafı genom tədqiqatlarında inqilabi dəyişikliklər və insan sağlamlığında yeni ümidlər doğurur.

AlphaGenome genomun ən qaranlıq guşələrini işıqlandırmaqla genetik xəstəliklərin və xərçəngin dərindən anlaşılmasına yol açır. Bu isə gələcəkdə daha effektiv müalicələrin və fərdi tibbin inkişafına zəmin yaradır.