ÇİNGİZ SƏFƏROV: AI EKZOSKELETDİR, BEYNİN ƏVƏZEDİCİSİ DEYİL - KREATİV BAZARIN GƏLƏCƏYİ

«Süni intellekt ucuz işçi qüvvəsi deyil, peşəkarlar üçün reaktiv mühərrikdir». Rəqəmsal bazarın pioneri, Safaroff Agency-nin həmtəsisçisi Çingiz Səfərov izah edir ki, niyə AI agentliklərin qiymətlərini aşağı salmayacaq və niyə “Ronaldo Qız Qalasında” tipli kontent biznes üçün təhlükəlidir. 

Əvvəlcə özünüz haqqında danışmağınızı xahiş edirik. Texnologiya biznesinə necə gəldiniz, karyeranızın hansı əsas mərhələləri sizi Safaroff Agency-yə gətirdi və bu gün geriyə baxanda hansı qərarları həlledici hesab edirsiniz?

Bu sahəyə Azərbaycanda “digital” anlayışının hələ demək olar ki, mövcud olmadığı dövrdə gəlmişəm. Bizi əsasən entuziazm və beynəlxalq səviyyədə təqdim etməkdən çəkinməyəcəyimiz keyfiyyətli məhsul yaratmaq istəyi irəli aparırdı. Əsas mərhələlər “ kustar üsulla hazırlanmış saytlar”dan banklar və telekom üçün mürəkkəb ekosistem həllərinə keçid idi. Ən vacib qərar isə kəmiyyətin arxasınca qaçmamaq, keyfiyyətə və iri müştərilərlə uzunmüddətli əməkdaşlığa fokuslanmaq oldu.
 

Qalmaqal və pafoslu sözləri kənara qoysaq, bir abzasla deyə bilərsinizmi: süni intellekt artıq Azərbaycanda kreativ və IT sahəsində real olaraq nəyi dəyişib?

Açıq desək, süni intellekt ilk növbədə işin sürətini artırıb. Əvvəllər saatlar alan proseslər indi dəqiqələrə başa gəlir: mətn qaralamaları, ilkin kod, retuş, referenslərin hazırlanması. Amma “AI hər şeyi özü düşünüb tam hazır edəcək” ideyası hələlik daha çox teoretik səviyyədədir. Azərbaycanda süni intellekt əsasən dar ixtisaslaşmış şəkildə istifadə olunur - daha çox vizuallar və mətnlər üçün. Təəssüf ki, bəzən bu, biznes üçün sistemli alət kimi deyil, sosial şəbəkələr üçün Ronaldo Qız Qalasının yanında çay içən absurd videolar kimi məzmun istehsalı səviyyəsində qalır.
 

Hansı proseslərdə süni intellekt həqiqətən vaxt və ya pul qənaəti yaradır, hansı sahələrdə isə hələlik faydadan çox problem doğurur?

Ən yaxşı nəticə rutin işlərdə əldə olunur: kod, tərcümələr, kontentin adaptasiyası, təqdimatlar üçün sürətli vizual eskizlər. Problemlər dəqiqlik və məsuliyyət tələb olunan yerlərdə başlayır - hüquqi məsələlərdə, faktlarda, yekun keyfiyyətdə. Süni intellekt tez-tez orta səviyyəli və ya qeyri-dəqiq nəticə verir və insan nəzarəti olmadan onu “istehsala buraxmaq” olmaz.
 

Belə bir fikir var ki, süni intellekt kreativi “şablon kütləyə” çevirir. Sizcə, bu, orijinallığın azalmasıdır, yoxsa köhnə məktəbin qorxusu?

Bu, köhnə məktəbin qorxusudur. İdeyalar alətlərdə yox, insanın beynində yaranır. Əgər insanın zövqü və düşüncə tərzi varsa, süni intellekt sadəcə icranı sürətləndirir. Kontent yalnız o zaman şablonlaşır ki, insan özü şablon düşünür.
 

Sizcə, “3–5 il ərzində rəqəmsal agentliklər gördüyü işlərin 30–40%-i insanlar yox, AI görəcək”?

Bəli. Amma yox olacaq olan insanlar deyil, məhz tapşırıqlardır. Peşələr sadəcə transformasiya olunacaq.
 

Hansı peşələr ilk növbədə yox olacaq?

Mexaniki şəkildə “piksel hərəkət etdirənlər” və mənasız SEO mətnləri yazan kopirayterlər. İnkişaf etmək istəməyən kiçik mütəxəssislər. Amma sistemli düşüncəyə, kontekst hissinə və süni intellekti idarə etmək bacarığına malik insanlar daha da dəyərli olacaq. Güclü art-direktorlar və arxitektorlar heç yerə getmir.
 

Bu gün Azərbaycanda süni intellektdən daha çox kim qazanır: iri şirkətlər, yoxsa kiçik komandalar və startaplar?

Hazırda kiçik komandalar. Böyük şirkətlər prosedurlar və təhlükəsizlik tələbləri ilə məhdudlaşır. Kiçik studiyalar isə daha çevikdir, daha tez sınaqdan keçirir və tətbiq edir.
 

Sizcə, Azərbaycan bazarı ümumilikdə süni intellektə nə dərəcədə hazırdır - texnoloji yox, mental baxımdan? Müştərilər nəyə pul ödədiklərini anlayırlarmı?

Təxminən yarı-yarıya. Hamı “süni intellekt” sözünü sevir, amma çoxları düşünür ki, işi robot görürsə, deməli ucuz olmalıdır. Halbuki onlar pulun düyməyə deyil, aləti idarə edən ekspertizaya ödənildiyini anlamırlar.

Kreativ və IT sahəsində süni intellektin tətbiqi zamanı bizneslərin ən çox buraxdığı səhv hansıdır?

Keyfiyyətə insan nəzarətini tamamilə aradan qaldırmaq cəhdi. Xüsusilə analitika və faktlarla işləyərkən bu, çox təhlükəlidir.
 

Süni intellekt işi sürətləndirirsə, bu, xidmətlərin ucuzlaşmalı olduğu anlamına gəlirmi, yoxsa agentliklər sadəcə qiymət siyasətində terminləri dəyişir?

Xeyr. Stomatoloqların xidmətləri yeni avadanlıqlara görə ucuzlaşmadı. Biz saat satmırıq, nəticə satırıq. Daha sürətli - deməli ya daha keyfiyyətli, ya da daha dərin iş.

Süni intellekt agentliklər üçün rəqib olacaq, yoxsa artıq təcrübəsi, zövqü və sistemli düşüncəsi olanları daha da gücləndirəcək?

Vasitəçi agentliklər üçün - rəqibdir. Güclü komandalar üçün isə gücləndiricidir. Bu, ekzoskelet kimidir: beyni əvəz etmir, amma imkanları genişləndirir.

Süni intellekti Azərbaycanın mədəni kontekstini yerli mütəxəssisdən daha yaxşı “hiss edəcək” səviyyədə öyrətmək mümkündürmü?

Xeyr. O, hələ bizim yumorumuzu, incə nüansları və milli xüsusiyyətləri hiss etmir. Bu həmişə insanın üzərində qalacaq.

Əgər sabah istənilən biznes çox ucuz qiymətə dizayn, mətn və kodu süni intellektdən ala biləcəyiksə, agentliklər ümumiyyətlə niyə lazım olacaq?

Mən hər şeyin dağılacağını düşünmürəm. Ekspert agentliklər qalacaq. Yalnız ucuz əməyini satıb düşüncə satmayanlar yox olacaq.
 

Təsəvvür edək ki, 10 ildən sonra süni intellekt bəşəriyyət üzərində tam nəzarət əldə edir. Sizi - qərarlarınızı, baxışlarınızı və dəyərlərinizi öyrəndikdən sonra - sizcə, sizi faydalı hesab edib sağ saxlayarmı? Eyni zamanda, süni intellekt və robotların idarə etdiyi bir dünyada yaşamağa razı olardınızmı?

Əgər bu, müharibəsiz, yoxsulluqsuz və mənasız rutinlərsiz bir dünyadırsa - bəlkə də. Amma azadlıq və canlı emosiyalar olmayan bir dünyadırsa - qətiyyən yox. Mənə bütün çətinlikləri, sevincləri və canlı həyata olan sevgisi ilə real həyat daha yaxındır. Hətta o, süni intellekt qədər məntiqli olmasa belə.