İtlərin səs nəzarəti insan nitqinin sirrlərini necə açır?

İtlərin səs dili və insan nitqi arasında əlaqə

İtlər minilliklərdir insanlarla birgə yaşayır, lakin onların səslərini necə idarə etdikləri hələ tam aydın deyil. Budapeştdə aparılan K9VocLearn layihəsi beş ildir bu sirri araşdırır. Avropa Birliyi tərəfindən maliyyələşdirilən bu tədqiqat, itlərin səslərini dəyişdirmə və nəzarət etmə qabiliyyətini öyrənir.

İtlərin vokal davranışları və evcilləşmə

Eötvös Loránd Universitetinin bioakustika üzrə tədqiqatçısı Dr. Tamás Faragó bildirir ki, “vokal öyrənmə insan nitqinin əsas şərtidir”. İtlər uzun müddət evcilləşmə nəticəsində səslərini istifadə etmə qabiliyyətlərini dəyişdiriblər. Vəhşi itlərdən fərqli olaraq, evcil itlər demək olar ki, hər vəziyyətdə hürürlər. Budapeştdəki BARKS Lab isə itlərin könüllü şəkildə səslər çıxarma qabiliyyətini araşdırır.

Layihənin məqsədləri və metodları

K9VocLearn layihəsi həm çox danışan, həm də az səslənən itləri tədqiq edir. İtlərə təlim zamanı öz razılıqlarını bildirmək öyrədilir ki, bu da onların səslərini nəzarət etmə qabiliyyətini ölçməyə imkan verir. Layihə çərçivəsində vətəndaş elmi çağırışı keçiriləcək, sahiblər itlərin səslərini və davranışlarını qeyd edəcəklər. Həmçinin, DNA nümunələri və davranış sorğuları toplanacaq.

İnsan nitqinin təkamülünə işıq tutan tədqiqat

Bu tədqiqat yalnız itlərin vokal qabiliyyətlərini anlamaqla kifayətlənmir, həm də insan nitqinin təkamülünü dərinləşdirmək məqsədi daşıyır. Tədqiqatçılar ümid edirlər ki, gələcəkdə itlərin emosiyalarını səslərindən müəyyən edən cihazlar hazırlanacaq.

İnsan və it arasında yeni əlaqələr

Layihə itlərin səslərini idarə etmə qabiliyyətini ölçməklə yanaşı, insanların ev heyvanları ilə daha dərin və anlaşılır ünsiyyət qurmasına da şərait yaradır. Bu, həm it sahibləri, həm də tədqiqatçılar üçün yeni imkanlar açır. Gələcəkdə daha çox könüllü it layihəyə qoşulacaq və tədqiqat genişlənəcək.