İtaliya süni intellektin tənzimlənməsində necə öncül oldu?

İtaliya süni intellektin gələcəyini formalaşdırır

İtaliya Nazirlər Kabineti 10 iyun 2026-cı ildə süni intellekt (AI) sahəsində iki qanun layihəsini ilkin təsdiqlədi. Bu sənədlər Avropa İttifaqının 2024/1689 nömrəli AI Aktına uyğun olaraq ölkənin qanunvericiliyini tənzimləyir və AI-nin idarə olunması, nəzarəti, sanksiyaları və sınaq mühitini müəyyən edir.

Milli idarəetmə və nəzarət mexanizmləri

Birinci qanun layihəsi AI sistemlərinin uyğunluğunu qiymətləndirən İtaliya Rəqəmsal Agentliyi (AgID) və bazar nəzarət orqanı olan Milli Kiber Təhlükəsizlik Agentliyinin (ACN) rolunu təsbit edir. Maliyyə və sığorta sektorunda nəzarət Banca d’Italia, CONSOB və IVASS tərəfindən həyata keçiriləcək. Məlumatların qorunması üzrə orqan (Garante) yüksək riskli AI sistemlərinə nəzarət edəcək.

Sanksiyalar və güzəştlər

Qanun layihəsində AI ilə bağlı pozuntular üçün maksimum inzibati cərimə 35 milyon avro və ya illik qlobal gəlirin 7%-i qədər müəyyən olunub. Kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri (KOS) və startaplar üçün xüsusi güzəştlər nəzərdə tutulur.

AI üçün sınaq məkanı və təhsil təşəbbüsləri

AgID və ACN tərəfindən idarə olunan "İtaliya AI sınaq məkanı" yaradılacaq. Hökumət AI-nin iş dünyasında işçilərin hüquqlarının qorunması və peşə bacarıqlarının yenilənməsi üçün istifadəsini dəstəkləyir. İşə qəbul, cəzalandırma və işdən çıxarılma qərarlarında insan nəzarəti tələb olunur; AI istifadə olunan hallarda ədalətli ödəniş tənzimlənəcək.

Təhsildə süni intellektlə bağlı tədris modulları daxil ediləcək və bu sahənin inkişafı üçün 100 milyon avro büdcə ayrılıb.

Polis və cinayət sahəsində AI-nin tənzimlənməsi

İkinci qanun layihəsi polis və cinayət hüququnda AI istifadəsini sərt qaydalarla tənzimləyir. Uzaqdan biometrik identifikasiya yalnız məhdud hallarda və məhkəmə icazəsi ilə, maksimum 15 gün müddətinə tətbiq edilə bilər. Təcili hallarda polisin istifadəsi mümkündür, lakin 48-72 saat ərzində məhkəmə təsdiqi tələb olunur. Üz tanıma üçün geniş məlumat bazalarının yaradılması qadağandır.

Təhlükəsizlik və məsuliyyət

AI sistemlərində təhlükəsizlik tədbirlərini pozanlara 1-5 il həbs cəzası veriləcək. Dövlət təhlükəsizliyini təhlükəyə atan pozuntulara isə 10 ilədək həbs cəzası tətbiq olunacaq. Zərərçəkənlər AI ilə bağlı zərərlərin ödənilməsi üçün birbaşa sığorta şirkətinə müraciət edə bilərlər.

Gələcəyə baxış

Bu qanun layihələri ilə İtaliya AI-nin təhlükəsiz, ədalətli və insan hüquqlarına hörmətlə yanaşan inkişafını təmin etməyə çalışır. Qanunların parlamentdə son təsdiq tarixi hələ dəqiqləşməsə də, bu addımlar ölkənin texnoloji gələcəyinə işıq tutur.