Tarixdə ilk dəfə: James Webb teleskopu Qalaktikamızın mərkəzində ağır metalları tapdı

Qalaktikamızın mərkəzində yeni kəşf

2023-cü ildə James Webb Space Telescope (JWST) Qalaktikamızın — Samanyolu qalaktikasının — mərkəzini müşahidə edərək, burada ağır metalların qaz şəklində mövcudluğunu aşkar edib. Bu metallar superkütləvi qara dəlik Sagittarius A (Sgr A) ətrafında yerləşir və ulduzların nüvə sintezi prosesindən yaranan materialdır.

Ağır metalların mənşəyi və əhəmiyyəti

Bu metalların qaynağı supernova partlayışlarıdır. JWST-nin müşahidələri göstərir ki, bu metalların tərkibi yaxınlıqdakı ulduzların tərkibi ilə oxşardır və onlar ulduzlarla eyni zamanda yaranıblar. McGill Universitetindən doktorant Nicole Ford bildirir ki, “Qara dəliyin niyə digər superkütləvi qara dəliklərdən fərqli olaraq daha az və daha yavaş maddə udduğunu anlamaq üçün qaz, toz və ətrafdakı ulduzların xüsusiyyətlərinə baxmaq vacibdir.”

Qazın soyuması və qara dəliyin fəaliyyəti

Ağır metallar qazın soyumasını sürətləndirir, bu da qazın qara dəliyə çəkilmə sürətinə təsir göstərir. JWST qaz buludlarının istilik imzalarını müəyyən edib, lakin qaz emissiyalarının qara dəliyin fəaliyyət tezliyinin göstəricisi olmadığı məlum olub. Bu isə qara dəliyin davranışının tam başa düşülməməsi ilə bağlı yeni suallar yaradır.

Kosmik müşahidələrin gələcəyi

JWST Lagrange nöqtəsi 2-də yerləşir və Yerə təxminən 1.5 milyon kilometr məsafədədir. Bu teleskopun əldə etdiyi məlumatlar 19 oktyabr 2026-cı ildə The Astronomical Journal jurnalında dərc olunub. Əvvəlki tədqiqatlar isə may ayında The Astrophysical Journal-da yayımlanıb.

Bu kəşflər Samanyolu qalaktikasının mərkəzindəki mürəkkəb prosesləri anlamağa yeni imkanlar yaradır və kainatdakı qara dəliklərin ətrafındakı metalların paylanması barədə biliklərimizi zənginləşdirir.