Marsda qədim okeanın izləri: Suyun sirri ilk dəfə açılır!

Marsda qədim okeanın sirri

Marsın şimal yarımkürəsi bir zamanlar bu günkü Arktika okeanı qədər böyük bir okeanla örtülmüşdü. Bu, bir qrup tədqiqatçının Universitet Bernin rəhbərliyi ilə apardığı yeni araşdırmada ortaya çıxıb. Mars orbitindən çəkilmiş yüksək dəqiqlikli şəkillər və geomorfoloji tədqiqatlar qədim çay deltalarına bənzər quruluşların mövcudluğunu göstərir və bu da qədim okeanın sahil xəttinin olduğunu sübut edir.

Valles Marineris və çay deltalarının tapılması

Marsdakı ən böyük dərəd olan Valles Marineris, Böyük Kanyonun beş dəfə uzunluğundadır. Bu dərənin ətrafında "fan delta" adlanan çöküntülər aşkar edilib. Bu çöküntülər 3,650-3,750 metr yüksəklikdə yerləşir və təxminən 3,37 milyard il əvvəl yaranıb. Tədqiqatın aparıcısı Ignatius Argadestya bildirir ki, "Bu quruluşlar çayın okeana töküldüyü yerləri göstərir". Bu da qədim okeanın sahil xəttinin mövcudluğuna dair aydın sübutdur.

NASA-nın roverləri və suyun izi

Mars roverləri, xüsusilə Curiosity, "blueberry stones" adlanan mineralları aşkar edərək qədim çay yataqlarının mövcudluğunu təsdiqləyib. 2025-ci ildə Curiosity roveri qədim çay yatağının dalğalarını da görüntüləyib. Bundan əlavə, orbitdəki kosmik aparatların məlumatları Marsda yeraltı su anbarlarının ola biləcəyinə işarə edir.

Elm və gələcəyə baxış

ExoMars Trace Gas Orbiter, Mars Express və Mars Reconnaissance Orbiter kimi kosmik aparatların köməyi ilə aparılan tədqiqatlar Marsın şimal yarımkürəsini əhatə edən qədim okeanın mövcudluğunu dəqiq sübutlarla təsdiqləyir. Universitet Bernin alimləri, xüsusilə Ignatius Argadestya və Fritz Schlunegger, bu kəşflərin Marsda həyatın mümkünlüyü barədə yeni perspektivlər açdığını vurğulayırlar.

İnsanlıq üçün mənası

Bu kəşflər Marsda həyatın izlərini tapmaq üçün aparılan araşdırmalara yeni nəfəs gətirir. Qədim okeanın mövcudluğu suyun həyat üçün vacib şərtlərdən biri olduğunu göstərir və gələcəkdə Marsda insan yaşayışının mümkünlüyünü artırır. Marsın sirli su dünyası həm elm, həm də insan təxəyyülü üçün böyük maraq doğurur.