Link kopyalandı
Material Geropharm-ın Sankt-Peterburqdakı istehsal və elmi-tədqiqat sahələrinə təşkil edilmiş press-turun yekunları əsasında hazırlanıb. Jurnalistlərin səfəri və materialın dərc olunması Geropharm şirkətinin dəstəyi ilə təşkil edilib.
Gələcəyin farmasevtika zavodu dərman qablaşdırmasından başlamır. O, elmi problemdən, hüceyrədən, molekuldan və bir sualdan başlayır: mürəkkəb bioloji prosesi sənaye miqyasında sabit işləyə bilən texnologiyaya necə çevirmək olar?
Məhz bunu Sankt-Peterburqda, Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistandan olan jurnalistlər üçün təşkil edilmiş press-tur zamanı Geropharm-ın istehsalat sahəsində gördük. Burada biologiya mühəndisliklə qovuşur, tədqiqat hipotezi isə təkrarlana bilən istehsala qədər yol keçməlidir.
Əsas məqsəd zavod deyil, insandır
Geropharm öz missiyasını ömür uzunluğunu artırmağa yönəlmiş innovasiyaların yaradılması kimi müəyyənləşdirir. Praktikada bu, sosial əhəmiyyətli xəstəliklərin müalicəsi üçün dərman vasitələrinin hazırlanması və istehsalı, xroniki vəziyyətlərin terapiyasına elmi yanaşmaların inkişafı və gələcəkdə insanların daha uzun müddət aktivliyini və həyat keyfiyyətini qorumasına kömək edə biləcək texnologiyaların axtarışı deməkdir.
Şirkətin əsas istiqamətlərindən biri endokrinologiya ilə bağlıdır. Şəkərli diabet, piylənmə və digər metabolik pozuntular bu gün səhiyyə sistemləri üçün getdikcə daha ciddi yükə çevrilir. Bunlar qısamüddətli problemlər deyil: bir çox pasiyent illərlə bu vəziyyətlərlə yaşayır. Buna görə elm yalnız müalicənin özünü deyil, terapiyanın daha rahat, əlçatan və texnoloji baxımdan dayanıqlı olmasını da düşünməlidir.
Məhz bu məqsədi anladıqdan sonra burada baş verənlərin mənası daha aydın görünür: şirkətə niyə öz R&D mərkəzi, çoxtonluq bioreaktorlar, avtomatlaşdırılmış xətlər, təmizləmə sistemləri və onlarla keyfiyyətə nəzarət mərhələsi lazımdır.
Mona Liza dəqiqliyin metaforası kimi
Kompleksin daxilində ziyarətçiləri gözlənilmədən qarşılayan ilk obyekt istehsal xətti deyil, rəssam Konstantin Benkoviçin polad armaturdan yaratdığı Mona Lizanın müasir interpretasiyasıdır.
Bir neçə saatlıq ekskursiyadan sonra bu art-obyekt dəqiq metafora kimi görünməyə başlayır. Müasir biotexnologiya da forma və dəqiqliklə işləyir. Sadəcə polad və kətan əvəzinə burada hüceyrələr, zülallar, temperatur, təzyiq, su və riyazi olaraq qurulmuş proseslər var. Parametrlərdə kiçik sapma belə nəticəyə təsir göstərə bilər, buna görə texnologiya hər dəfə eyni nəticəni təkrarlaya bilməlidir.
Əvvəl elm, sonra istehsal
Biotexnoloji proses sənaye miqyasına çatmazdan əvvəl elmi-tədqiqat mərkəzində uzun yol keçir. Geropharm mütəxəssisləri molekulların xüsusiyyətlərini öyrənir, onların alınması və təmizlənməsi üsullarını hazırlayır, tədqiqatlarda iştirak edir və miqyaslandırma problemini həll edirlər.
Lazımi nəticəni laboratoriya qabında əldə etmək yalnız ilk addımdır. Sənaye reaktoruna keçid zamanı hidrodinamika, istilik mübadiləsi, oksigenin paylanması və qarışdırılma sürəti dəyişir. Buna görə müasir farmasevtika getdikcə daha çox deep tech sahəsini xatırladır: fundamental elm burada sənaye mühəndisliyindən ayrılmazdır.
Bakteriya biofabrikə çevriləndə
Ən əyani nümunələrdən biri Escherichia coli, yəni E. coli ilə işdir. Biotexnologiyada belə bakteriyaların müəyyən ştammlarından mikroskopik istehsal sistemləri kimi istifadə oluna bilər: onların hüceyrə mexanizmi lazım olan zülalın sintezinə yönəldilir.
İlkin kultura çox aşağı temperaturda saxlanılır, sonra isə mərhələli miqyaslandırma başlayır: kiçik həcmdən daha böyük qablara, oradan isə sənaye bioreaktorlarına. Hər mərhələdə müəyyən edilmiş şəraiti qorumaq lazımdır: temperaturu, turşuluğu, oksigen miqdarını, mühitin tərkibini və qarışdırılma sürətini.
Beləliklə, ölçüsü bir neçə mikrometr olan hüceyrə artıq tonlarla ölçülən mühəndislik sisteminin mərkəzində dayanır.
Zülalı əldə etmək işin yalnız yarısıdır
Hüceyrə kütləsi toplandıqdan sonra lazım olan bioloji materialın ayrılması başlayır. Hüceyrə membranlarını parçalamaq üçün istehsalda yüksək təzyiqli qurğulardan istifadə olunur. Daha sonra ayırma, təmizləmə və zülalın düzgün üçölçülü strukturunun bərpası, yəni renaturasiya mərhələləri gəlir.
Burada bu mühəndisliyin nə qədər incə olduğu xüsusilə aydın görünür. Zülal sadəcə kimyəvi formul deyil: onun xüsusiyyətləri molekulyar zəncirin məkanda necə qatlanmasından asılıdır. Sadələşdirilmiş şəkildə bunu hər dəfə düzgün formada yığılması lazım olan mürəkkəb origami ilə müqayisə etmək olar.
Su, hava və avtomatlaşdırma da texnologiyanın bir hissəsidir
Biotexnoloji istehsalda hətta adi görünən elementlər yüksək dəqiqlikli infrastrukturun bir hissəsinə çevrilir. Müxtəlif mərhələlərdə fərqli dərəcədə hazırlanmış və təmizlənmiş su tələb olunur. Havanın parametrləri, zonalar arasındakı təzyiq, avadanlığın vəziyyəti və bir çox başqa şərtlər nəzarətdə saxlanılır.
Geropharm istehsalat sahəsində proseslərin əhəmiyyətli hissəsi avtomatlaşdırılıb və qapalı sistemlərdə həyata keçirilir. Burada avtomatlaşdırmanın məqsədi sadəcə effektli robotlaşdırma deyil, nəzarətsiz dəyişənlərin sayını azaltmaqdır: avadanlıq əməliyyatları verilmiş parametrlər üzrə təkrarlayır, sistemlər məlumatları qeydə alır, inspeksiya maşınları isə hazır məhsul vahidlərini yoxlayır.
İstehsal başa çatır, nəzarət davam edir
Seriyanın istehsal xəttindən çıxması onun dərhal sonrakı dövriyyəyə hazır olması demək deyil. Şirkətin məlumatına görə, istehsaldan sonra seriyalar nəzərdə tutulmuş laborator nəzarət prosedurlarından keçir və buraxılış barədə qərar verilənədək karantin statusunda saxlanılır.
Məhz buna görə müasir farmasevtika zavodunu konveyerdən daha çox nəzarət nöqtələri zənciri kimi təsəvvür etmək düzgündür. Proses hər mərhələdə növbəti addıma keçməzdən əvvəl müəyyən edilmiş tələblərə uyğunluğunu təsdiqləməlidir.
Geropharm bundan sonra nə axtarır
Şirkət üçün mövcud həllərin istehsalı tapşırığın yalnız bir hissəsidir. R&D mərkəzində yeni bioloji molekullar və mexanizmlər, o cümlədən endokrinologiya və metabolik sağlamlıqla bağlı istiqamətlər üzərində iş aparılır.
Tədqiqat suallarından biri ayrı-ayrı molekulların təsir müddətini necə artırmaq və bununla tibbi müdaxilələrin tezliyini potensial olaraq azaltmaqdır. Digər qlobal elmi istiqamət isə qlükoza mübadiləsi, iştah, toxluq və enerji mübadiləsi arasındakı əlaqəni daha yaxşı anlamağa imkan verən GLP-1 və GIP mexanizmləri də daxil olmaqla inkretin sisteminin öyrənilməsidir.
Burada söhbət konkret terapiyanın tövsiyəsindən deyil, elmi istiqamətlərdən və bioloji mexanizmlərdən gedir. İdeya ilə praktiki tətbiq arasında həmişə tədqiqatlar, klinik qiymətləndirmə, tənzimləyici prosedurlar, miqyaslandırma və keyfiyyətə nəzarət mərhələləri dayanır.
Bu niyə vacibdir
Geropharm-ın əsas texnologiyası müxtəlif kompetensiyaları vahid sistemdə birləşdirmək qabiliyyətidir: biologiyanı, kimyanı, mühəndisliyi, avtomatlaşdırmanı və tədqiqatı.
Bütün bunlar bizi şirkətin fəaliyyətinin başladığı əsas məqsədə qaytarır: sosial əhəmiyyətli xəstəliklərin müalicəsi üçün həllər yaratmaq və insanların aktiv ömür uzunluğunu artırmağa yönəlmiş innovasiyaları inkişaf etdirmək.
Girişdəki metal Mona Liza bunun üçün uğurlu simvol olaraq qalır: müasir biotexnologiya elmin, mühəndisliyin və mürəkkəb biliyi işlək sistemə çevirmək bacarığının kəsişməsində yaranır.
Vacib məlumat
Bu material reklam xarakterlidir və Geropharm şirkətinin dəstəyi ilə kommersiya əsasında dərc olunub.
Material şirkətin fəaliyyəti, onun R&D və istehsal infrastrukturu haqqındadır və konkret dərman vasitəsinin reklamı deyil.
Xəstəliklər və tədqiqat istiqamətləri barədə məlumat yalnız elmi-informasiya məqsədi daşıyır və tibbi məsləhət, diaqnostika və ya müalicə tövsiyəsi hesab edilmir.
Reseptlə buraxılan dərman vasitələri yalnız həkim təyinatı əsasında, fərdi tibbi qiymətləndirmədən sonra istifadə olunmalıdır. Özbaşına müalicə yolverilməzdir.
