NASA-nın Super Guppy Təyyarəsi: Kosmos Yük Daşımasında İnqilabi Addım

1965-ci ilin 31 avqustunda NASA-nın Super Guppy adlı nəhəng yük təyyarəsi ilk sınaq uçuşunu həyata keçirdi. Aero Spacelines şirkəti tərəfindən Boeing B-377 Stratocruiser əsasında hazırlanmış bu təyyarə, görünüşcə nəhəng uçan balinaya bənzəyir və kosmik sənayenin ən böyük və qeyri-adi yük daşıyıcılarından biridir.

Super Guppy-nin yük bölməsi 7,6 x 7,6 x 33,8 metr ölçüsündədir və 26 tondan çox yük daşıya bilir. Təyyarənin burnu tamamilə açılır ki, bu da böyük və qeyri-standart yüklərin asanlıqla yüklənməsinə imkan verir. Bu xüsusiyyətlər Super Guppy-ni kosmik hissələrin daşınmasında əvəzsiz edir.

Super Guppy Apollo proqramı çərçivəsində raket mərhələlərini Kaliforniyadan Floridaya daşımaq üçün istifadə olunub və bu, kosmik tədqiqatların inkişafında mühüm rol oynayıb. Daha sonra, Artemis proqramı üçün Orion kosmik gəmisinin, Orion istilik qalxanlarının və Space Launch System meqaraketinin əsas hissələrinin daşınmasında iştirak edib. Son illərdə isə təyyarə T-38 supersonik təlim təyyarələrinin və X-38 kosmik "qayıq" prototipinin daşınmasında istifadə olunub.

Orijinal Super Guppy 1991-ci ildə istifadədən çıxarılıb və hazırda Arizona ştatındakı Pima Hava Muzeyində sərgilənir. NASA hələ də yeni model Super Guppy-dən istifadə edir. Bu aktiv təyyarə El Paso Beynəlxalq Hava Limanında yerləşir və 2026-cı ilin iyul ayında keçiriləcək EAA AirVenture Oshkosh hava şousunda iştirak etməli idi. Lakin şiddətli fırtına zamanı zərər görməsi səbəbindən təmir olunur.

NASA 7-8 noyabr 2026-cı il tarixlərində Max Power adlı böyük aeroekspo keçirəcək. Super Guppy-nin bu tədbirdə iştirak edib-etməyəcəyi hələlik məlum deyil, təmirin nə vaxt başa çatacağı barədə məlumat verilməyib.

Super Guppy təyyarəsi həm texnoloji inkişafların, həm də insanın kosmosa olan həsrətinin canlı şahididir. Onun unikal dizaynı və funksionallığı kosmik missiyaların uğurla həyata keçirilməsində əvəzsiz rol oynayır və gələcəkdə də bu ənənənin davam etdirilməsi gözlənilir.