Uşaqlarda Zəka Tərifi Fırıldaqçılığı: Niyə Bu Problem Artır?

Uşaqlarda tərif və fırıldaqçılıq arasındakı əlaqə

Uşaqlar uğur qazandıqda valideynlər onları tərifləməyi sevir. Lakin yeni araşdırmalar göstərir ki, uşaqları zəka ilə tərifləmək onların fırıldaqçılıq etməsinə səbəb ola bilər. 200-dən çox 5-6 yaşlı uşaq üzərində aparılan təcrübədə uşaqlara sadə sayma tapşırığı verilib.

Təcrübənin gedişi və nəticələri

Uşaqlar üç qrupa bölünüb: bir qrupa zəka ilə tərif verilib, digərinə zəhmət göstərdikləri və ya tapşırığın asan olduğu deyilib, üçüncü qrupa isə heç bir şərh verilməyib. Tapşırığın ikinci hissəsində uşaqlardan 5 dəqiqə ərzində işləmələri istənilib. Vaxt bitəndə dayanmaq tələb olunub, lakin zəka ilə tərif olunan uşaqların təxminən üçdə ikisi vaxtdan sonra da işləməyə davam edib. Digər qruplarda isə bu göstərici təxminən yarıbayarı olub.

Təzyiq və fırıldaqçılıq arasındakı əlaqə

Tədqiqatçılar bildirir ki, zəka ilə tərif uşaqlarda davamlı yaxşı nəticə göstərmək təzyiqi yaradır və bu da onları fırıldaq etməyə təşviq edir. Başqa mütəxəssislər isə uşaqların tapşırığı mükəmməl yerinə yetirə bilmədikdə onu yerinə yetirməkdən imtina etmə ehtimalının artdığını vurğulayır. Bu səbəbdən uşaqları zəka yox, zəhmətləri üçün tərifləmək tövsiyə olunur.

Uşaqların fırıldaqçılığı və inkişafı

Araşdırmada həmçinin sərt tərbiyə alan uşaqların daha çox fırıldaq etdiyi müəyyən edilib. Fırıldaqçılıq uşaqların normal inkişaf prosesinin bir hissəsidir; onlar bu zaman riskləri və nəticələri qiymətləndirirlər. Maraqlıdır ki, uşaqların 90%-dən çoxu qadağan olunmuş qutunu açaraq bu davranışın sərhədlərini sınayırlar.

Nəticə

Təcrübənin nümunəsi kifayət qədər böyük olmasa da, nəticələr valideynlər və müəllimlər üçün vacib mesajlar daşıyır: uşaqları zəka ilə deyil, zəhmətləri ilə tərifləmək onların dürüstlük və məsuliyyət hissini gücləndirə bilər. Bu, uşaqların həm psixoloji rifahına, həm də sosial davranışlarına müsbət təsir göstərə bilər.