Şanxay Alimləri İlk Dəfə Altsheymerin İrəliləməsini Dayandıran Geni Kəşf Etdi

Altsheymer xəstəliyinə qarşı yeni ümid: Ferd3l geni

Şanxayda aparılan tədqiqat Altsheymer xəstəliyinin irəliləməsini dayandıra biləcək "fren" genini - Ferd3l transkripsiya faktorunu aşkar edib. Bu gen astrotsitlərdə, yəni beyin neyronlarını qoruyan və dəstəkləyən hüceyrələrdə fəaliyyət göstərir.

Tədqiqatın əsas məqamları

Çin Elmlər Akademiyasının Beyin Elmləri və İntellekt Texnologiyaları Mərkəzi, Şanxayın Altıncı Xalq Xəstəxanası və biotexnologiya şirkəti Genemagic-in birgə işində 1000-dən çox transkripsiya faktoru astrotsitlərdə funksional xəritəyə salınıb. Təxminən 400,000 astrotsit təkhüceyrə ardıcıllığı texnologiyası ilə analiz edilib. Bu, iGOFPerturb-seq adlı yüksək məhsuldar in vivo ardıcıllama platforması sayəsində mümkün olub.

Ferd3l geninin gücü

Tədqiqatda 39 namizəd molekul müəyyənləşdirilib və onlardan ən güclüsü Ferd3l transkripsiya faktoru seçilib. Siçan modellərində Ferd3l geni intravenoz inyeksiya ilə aktivləşdirilib və nəticədə koqnitiv pozuntular əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Müalicə olunan siçanlar sağlam siçanlara yaxın performans göstərib. Ferd3l astrotsitlərin neyronlar və mikroqlialarla sağlam əlaqəsini bərpa edib.

Yeni yanaşma: astrotsitlərə fokus

Ənənəvi Altsheymer müalicələri əsasən beta-amiloid lövhələrinə yönəlib. Lakin bu tədqiqat astrotsitlərə diqqət çəkir. Bu hüceyrələr beyin funksiyalarının qorunmasında əsas rol oynayır və onların funksiyasının bərpası xəstəliyin gedişatını yavaşlada bilər.

Çin və qlobal perspektiv

2025-ci ildə Çində beta-amiloid lövhələrinə qarşı yeni dərman istifadəyə verilib və bir çox şəhərlərdə, o cümlədən Pekində, dövlət sağlamlıq sığortasına daxil edilib. Lakin Ferd3l geninin insanlarda təsdiqi hələ gözlənilir. Bu kəşf gələcəkdə Altsheymer müalicəsində yeni mərhələnin başlanğıcı ola bilər.

Ekspert fikri

Tədqiqatın rəhbəri Zhou Haibo bildirib: “Bu xəritə alimlərə namizəd ustad tənzimləyiciləri tez tapmağa kömək edir.” Bu isə tədqiqatın gələcəkdə yeni dərmanların hazırlanmasında əhəmiyyətini vurğulayır.

İnsanlara təsiri

Altsheymer milyonlarla insanın həyatını dəyişdirir, ailələri isə ağır sınaqlardan keçirir. Ferd3l geninin aktivləşdirilməsi xəstəliyin gedişatını yavaşladaraq, xəstələrə və yaxınlarına yeni ümidlər gətirir. Bu tədqiqat insan həyatının keyfiyyətini artırmaq üçün böyük addımdır.