ABŞ-ın Çin mallarına tarifləri: Gərginlik niyə sürətlə artır?

ABŞ-Çin ticarət münaqişəsində yeni mərhələ

ABŞ mart ayında 16 iqtisadiyyat üzrə "301-ci maddə" araşdırması çərçivəsində Çin mallarına əlavə 7,5 faiz tarif tətbiq etməyi planlaşdırır. Bu addım ticarət münasibətlərində yeni gərginlik yaradıb. Çin Ticarət Nazirliyi bu qərara qəti etirazını bildirib və lazım olan bütün tədbirləri görmək hüququnu özündə saxladığını vurğulayıb.

Tariflərin son dərəcəsi və mümkün ssenarilər

ABŞ əlavə tarifləri 20 faizə qədər qaldıra bilər, lakin son dərəcə hələ müəyyən edilməyib. Müzakirələrdə yüksək tarif elan olunub, lakin bir hissəsinin dayandırılması variantı da var ki, bu da effektiv tarif dərəcəsini 7,5 faizə endirə bilər. Çin tərəfi bu siyasəti tək tərəfli və qoruyucu siyasət kimi tənqid edir. Çin Ticarət Nazirliyinin sözçüsü Huang Ling "İqtisadi və ticarət məsələlərinin politizasiya olunması tipik tək tərəfli və qoruyucu siyasətdir" deyərək narazılığını ifadə edib.

Ekspertlərin fikirləri və iqtisadi təsirlər

Çin Beynəlxalq Ticarət və İqtisadi Əməkdaşlıq Akademiyasının aparıcı tədqiqatçısı Zhou Mi bildirir ki, əlavə tariflər ABŞ istehsalının bərpasına zərər verəcək, çünki bu, ticarət xərclərini artırır və qlobal ixtisaslaşmadan əldə olunan səmərəliliyi azaldır. Washingtonda yerləşən Strateji və Beynəlxalq Tədqiqatlar Mərkəzinin analizi də ABŞ-ın yüksək tarif strategiyasının vəd olunan faydaları vermədiyini göstərir. Analizə görə, ABŞ-ın Çinlə ticarət kəsiri azalsa da, digər tərəfdaşlarla ticarət kəsirləri artıb və ümumi ticarət kəsiri azalmayıb. Yale Budget Lab-in hesablamalarına görə, tariflər hər amerikalı ailəsinə ildə təxminən 1100 dollar (təxminən 1875 AZN) əlavə xərc gətirir.

Beijing Universitetinin professoru Cui Fan isə ABŞ-ın Çinlə sənaye və təchizat zənciri sahəsində əməkdaşlığı dərinləşdirməyə hazır olduğunu vurğulayır. Zhou Mi əlavə edir ki, ABŞ istehsalının davamlı bərpası üçün əməkdaşlıq və açıqlıq lazımdır, təkcə günahı Çin üzərinə atmaq problemi həll etməyəcək.

İnsanlara və iqtisadiyyata təsiri

Bu tarif müharibəsi sadəcə rəqəmlərlə ölçülmür. Hər amerikalı ailəsi ildə təxminən 1100 dollar (təxminən 1875 AZN) əlavə xərcə məruz qalır, qiymətlər yüksəlir və bazarlarda qeyri-müəyyənlik artır. Çin isə ədalətli və obyektiv yanaşma tələb edir və iqtisadi əlaqələrin pozulmasının qarşısını almağa çalışır. Bu gərginlik ticarət əlaqələrinin gələcəyini sual altına alır və iki nəhəng iqtisadiyyat arasında əməkdaşlıq üçün ciddi çağırışdır.