Süni İntellekt Yaradıcı İnsanı Necə Üstələyir və Məhdudlaşdırır?

Süni intellekt və insan yaradıcılığı arasında yeni müqayisə

Université de Montréal-in aparıcı tədqiqatçıları 2026-cı ilin yanvarında Scientific Reports jurnalında dərc olunan araşdırmada süni intellektin (AI) insan yaradıcılığı ilə necə müqayisə olunduğunu ortaya qoyublar. 100,000-dən çox insanın yaradıcılığı generativ AI modelləri, o cümlədən GPT-4, ChatGPT, Claude və Gemini kimi böyük dil modelləri ilə ölçülüb.

Yaradıcılıq testində AI-nin performansı

Tədqiqatçılar Divergent Association Task (DAT) adlı testdən istifadə ediblər. Bu testdə iştirakçılardan mənaca əlaqəsiz 10 söz yazmaq tələb olunur. AI modelləri bu tapşırıqda orta insan səviyyəsini aşdı, xüsusilə temperature parametri yüksək olduqda daha müxtəlif və az proqnozlaşdırılan cavablar təqdim etdilər. Temperature parametri AI-nin yaradıcılıq səviyyəsini tənzimləyir: aşağı parametrlər daha ənənəvi cavablar, yüksək parametrlər isə daha orijinal və fərqli ideyalar yaradır.

İnsan və AI yaradıcılığının sərhədləri

Tədqiqatın aparıcı müəllifi professor Karim Jerbi və həmkarları bildirirlər ki, “bəzi AI sistemləri orta insan yaradıcılığını üstələyə bilir”, lakin “ən yaxşı AI sistemləri ən yaradıcı insanlardan geri qalır”. Yəni, ən yaradıcı 10% insan hələ də AI-dan üstünlük təşkil edir. Bu isə süni intellektin yaradıcı peşəkarları tam əvəz etməyəcəyini, ancaq onların işini dəyişdirəcəyini göstərir.

Tədqiqatın geniş əməkdaşlıq şəbəkəsi

Bu araşdırma Université de Montréal, Université Concordia, University of Toronto Mississauga, Mila (Quebec AI Institute) və Google DeepMind kimi qabaqcıl institutların birgə əməkdaşlığı nəticəsində həyata keçirilib. Tədqiqat qrupu arasında dərin öyrənmənin banisi və Mila-nın təsisçisi olan məşhur alim Yoshua Bengio da var.

Yaradıcılıq anlayışımızın yenidən düşünülməsi

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu iş “yaradıcılıq anlayışımızı yenidən düşünməyə vadar edir”. AI-nin yaradıcılığı insan rəhbərliyi və düzgün promptlarla artırıla bilər, amma insanın orijinal düşüncə qabiliyyəti hələ də əvəzolunmazdır.

İnsanların gündəlik həyatında və yaradıcılıq sahələrində AI-nin rolu artdıqca, bu balansın necə qorunacağı və insan yaradıcılığının necə inkişaf etdiriləcəyi sualları aktuallaşır. Bu tədqiqat süni intellektin imkanlarını və məhdudiyyətlərini aydın şəkildə göstərərək gələcəyin yaradıcılıq modellərinə işıq tutur.