ABŞ-da Qaranlıq Maddənin İlk İşıq Parıltısı: Elm Dünyasında İnqilab?

Qaranlıq maddənin sirri yenidən gündəmə gəldi

ABŞ-ın South Dakota ştatında yerləşən Sanford Underground Research Facility-də aparılan LUX-ZEPLIN eksperimentində qaranlıq maddənin zəif UV işıq parıltısı müşahidə olunub. 10 ton ksenon qazı ilə dolu tankda qeydə alınan bu parıltı, elm dünyasında uzun illərdir axtarılan qaranlıq maddənin birbaşa göstəricisi ola bilər.

Eksperimentin detalları və nəticələr

Ölçmələr 2023-cü ilin martından 2024-cü ilin aprel ayına qədər davam edib. LUX-ZEPLIN komandası əldə olunan nəticələri Yaponiyada keçirilən bir elmi konfransda təqdim edib və Physical Review Letters jurnalına göndərib. Hələlik bu nəticələr rəsmi ekspertizadan keçməyib, lakin komanda müşahidəni ehtiyatla "qaranlıq maddənin müşahidəsinə dair ilk göstərici" kimi qiymətləndirir.

Ekspertlərin fikirləri

Bristol Universitetindən hissəcik fizikisi Sam Eriksen bu müşahidənin qaranlıq maddə axtarışında mühüm addım olduğunu vurğulayır. University of Chicago-dan Juan Collar isə nəticələrin açıqlanmasını dəstəkləyir və bildirir ki, belə məlumatların elm ictimaiyyətinə çatdırılması vacibdir.

Şveysariyanın Zürih Universitetindən Laura Baudis isə tək bir hadisəyə əsaslanaraq nəticə çıxarmağın çətin olduğunu qeyd edir. Onun rəhbərlik etdiyi XENONnT komandası oxşar hadisələri axtarmağa davam edir. Baudis həmçinin ilk dəfə Günəşdən gələn aşağı enerjili neytrinoların ölçülməsində iştirak edib ki, bu da Günəşin daxili nüvə reaksiyalarına dair yeni məlumatlar verir.

Qaranlıq maddənin axtarışında yeni ümidlər

LUX-ZEPLIN komandası iki il ərzində müşahidəyə alternativ izahlar axtarıb, lakin başqa səbəb tapmayıb. Bu isə qaranlıq maddənin zəif qarşılıqlı təsir edən kütləvi hissəciklər (WIMP) kimi namizədlərinin mövcudluğunu bir qədər də gücləndirir.

Bu kəşf kainatın ən böyük sirlərindən biri olan qaranlıq maddənin təbiətinə dair yeni pəncərə açmaq potensialına malikdir. Elm ictimaiyyəti nəticələrin rəsmi təsdiqini səbirsizliklə gözləyir.