Türkiyədə 14 Minillik Buz Dövrünə Aid Nadir Tısbağa Heykəlləri Kəşf Olundu

Gedikkaya təpəsində unikal arxeoloji tapıntı

Türkiyənin Gedikkaya təpəsində yerləşən İn mağarasında 25 daş tısbağa fiquru tapılıb. Bu fiqurlar Epipaleolit dövrünə, yəni eramızdan əvvəl təxminən 14 500 ilə 11 200-cü illər arasına aiddir. Tapıntılar qədim insanların rituallarına dair yeni suallar doğurur.

Tısbağa fiqurlarının xüsusiyyətləri və yerləşməsi

Heykəllər əsasən kərpic daşından deyil, əslində əhəngdaşı (limestone) materialından hazırlanıb, bəziləri isə gil qatqısı ilə örtülüb. Ən böyük fiqurun uzunluğu təxminən bir fut (təxminən 30 sm), eni isə səkkiz düym (təxminən 20 sm)dir. Fiqurlar mağaradakı əyri daş quruluşunun ətrafında, dairəvi halqalar şəklində torpağa basdırılıb. Bu yerləşmə ritualların mərkəzləşdiyi məkanı göstərir.

Rituallar və tısbağaların simvolizmi

Tısbağa fiqurlarının rituallarda istifadə edildiyi güman edilir. Onlar uzunömürlülüyün və dözümlülüyün simvolu olaraq qədim cəmiyyətlər üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Həmçinin, tısbağa fiqurlarının yerləşdiyi ərazi Gedikkaya təpəsinin tısbağa formasını xatırlatması səbəbindən "dağ kultu" ilə əlaqələndirilir. Müasir Türkiyə və Balkanlarda qeyd olunan Hıdırellez festivalında insanların arzularını yazıb basdırması isə bu ənənənin davamı kimi qiymətləndirilir.

Arxeoloqların fikirləri

Bilecik Şeyh Edebali Universitetindən arxeoloq Deniz Sarı bildirir ki, "Bu il tapdığımız tısbağa fiqurları mağaradakı ritualların kontekstini tamamilə yeni səviyyəyə qaldırdı." Lakin fiqurların rituallardakı dəqiq məqsədi hələ tam aydın deyil.

İnsanların qədim həyatına pəncərə

Gedikkaya təpəsində yalnız tısbağa fiqurları deyil, həm də mağarada tapılan heyvan qalıqları və daş alətlər qədim insanların həyat tərzini göstərir. Tapıntılar insanın min illər öncəki dünyasına səyahət etməyə imkan verir və onların inanclarını, gündəlik həyatını daha yaxından anlamağa kömək edir.

Bu heykəllər qədim dövrlərdə insanların təbiətə və həyatın davamlılığına olan hörmətini, eyni zamanda rituallar vasitəsilə cəmiyyətin birliyini qorumaq istəyini əks etdirir. Gedikkaya təpəsindəki bu tapıntılar insanlıq tarixində yeni səhifə açır, keçmişin sirlərini gün üzünə çıxarır.